Gjermania dhe Italia bllokojnë përpjekjen për pezullimin e marrëveshjes tregtare BE-Izrael

Gjermania dhe Italia kanë bllokuar një përpjekje për pezullimin e një marrëveshjeje tregtare të Bashkimit Europian me Izraelin.

Spanja, Sllovenia dhe Irlanda kërkuan një takim të ministrave të jashtëm të BE-së në Luksemburg të martën për të diskutuar pezullimin e marrëveshjes së asociimit, për shkak të luftës gjenocidale të Izraelit në Gaza dhe dhunës në Bregun Perëndimor të pushtuar. Megjithatë, kundërshtarët thanë se ideja është hedhur përfundimisht poshtë.

Mbështetësit e kësaj nisme këmbëngulën se blloku nuk mund të qëndrojë më “në anë” ndërsa dhuna vazhdon dhe kushtet përkeqësohen në Gaza, Bregun Perëndimor dhe Liban, të cilat të gjitha kanë vuajtur nga luftërat izraelite.

Megjithatë, përpjekja dukej që në fillim pak e mundshme, pasi BE-ja është qartësisht e ndarë në qasjen e saj ndaj Izraelit.

Ministri i Jashtëm i Gjermanisë, Johann Wadephul, e quajti propozimin “të papërshtatshëm”, duke këmbëngulur se nevojiten më shumë bisedime, pavarësisht raportimeve të përditshme për dhunë të kryer nga forcat izraelite.

“Duhet të flasim me Izraelin për çështjet kritike,” tha Wadephul në fillim të takimit. “Kjo duhet të bëhet përmes një dialogu kritik dhe konstruktiv me Izraelin.”

Homologu i tij italian, Antonio Tajani, iu bashkua kundërshtimit, duke thënë: “Sot nuk do të merret asnjë vendim.” Pas takimit, ai u tha gazetarëve se nisma ishte lënë mënjanë.

“Nisma të tjera të mundshme do të diskutohen në takimin e ardhshëm ministror më 11 maj dhe do t’i vlerësojmë ato,” tha ai, sipas agjencisë italiane të lajmeve ANSA.

Para takimit, ministri i Jashtëm i Spanjës, Jose Manuel Albares, tha se priste që “çdo vend europian të respektojë atë që thonë Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë dhe OKB-ja për të drejtat e njeriut dhe mbrojtjen e së drejtës ndërkombëtare”.

“Çdo gjë tjetër do të ishte një humbje për Bashkimin Europian,” shtoi ai.

Në një letër të përbashkët dërguar javën e kaluar shefes së politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, qeveritë e Spanjës, Sllovenisë dhe Irlandës thanë se Izraeli ka ndërmarrë një sërë masash që “bien ndesh me të drejtat e njeriut dhe shkelin të drejtën ndërkombëtare dhe të drejtën ndërkombëtare humanitare”, duke shtuar se ato shkelin marrëveshjen e vitit 1995 që përcakton marrëdhëniet politike, ekonomike dhe tregtare midis BE-së dhe Izraelit.

Ata thanë se thirrjet e përsëritura ndaj Izraelit për të ndryshuar kursin janë injoruar. Ministrat theksuan një ligj të miratuar së fundmi në Izrael që parashikon dënimin me vdekje për palestinezët e dënuar në gjykata ushtarake për vrasjen e izraelitëve, duke e cilësuar atë si “shkelje të rëndë të të drejtave themelore të njeriut” dhe një hap tjetër në “persekutimin sistematik, shtypjen, dhunën dhe diskriminimin” ndaj palestinezëve.

Ata përmendën gjithashtu krizën humanitare në Gaza, duke thënë se kushtet atje janë “të padurueshme”, me shkelje të vazhdueshme të një “armëpushimi” të tetorit dhe me ndihmë të pamjaftueshme që hyn në territor.

Letra paralajmëroi se dhuna në Bregun Perëndimor po intensifikohet gjithashtu, me kolonët që veprojnë “me pandëshkueshmëri të plotë” dhe operacionet ushtarake izraelite që shkaktojnë viktima civile.

“Bashkimi Europian nuk mund të qëndrojë më në anë,” shkruan ministrat, duke bërë thirrje për “veprime të guximshme dhe të menjëhershme” dhe duke thënë se të gjitha opsionet duhet të mbeten në tryezë.

Tre vendet argumentuan se Izraeli po shkel nenin 2 të Marrëveshjes së Asociimit BE-Izrael, i cili lidh marrëdhëniet me respektimin e të drejtave të njeriut. Një rishikim i BE-së kishte konstatuar tashmë se Izraeli nuk po i përmbushte këto detyrime, thanë ata, duke shtuar se situata është përkeqësuar më tej që atëherë.

Gjatë një konference donatorësh në Bruksel, Kallas tha se kostoja e rindërtimit të Gazës është rritur në 71 miliardë dollarë.

Irlanda dhe Spanja kishin kërkuar fillimisht një rishikim të marrëveshjes në vitin 2024, por përpjekja nuk arriti të fitojë mbështetjen e shteteve anëtare që mbështesin Izraelin. Një nismë e mëvonshme e udhëhequr nga Holanda arriti të nisë vlerësimin e BE-së, i cili përfundoi se Izraeli “me gjasë” kishte shkelur detyrimet e tij sipas marrëveshjes.

Masa të mundshme tregtare, përfshirë pezullimin e pjesëve të marrëdhënies, u diskutuan më pas, por nuk u zbatuan pasi Izraeli premtoi të rrisë ndjeshëm ndihmën humanitare që hyn në Gaza.

Ligji për Territoret e Pushtuara

Irlanda po përpiqet gjithashtu të ringjallë Ligjin për Territoret e Pushtuara, i propozuar fillimisht në vitin 2018. Ai do të ndalonte tregtinë e mallrave dhe shërbimeve nga vendbanimet në territorin palestinez të pushtuar, të cilat janë të paligjshme sipas së drejtës ndërkombëtare. Përparimi ka ngecur pavarësisht mbështetjes unanime në dhomën e ulët të parlamentit, Dail.

Ndërkohë, Spanja dhe Sllovenia kanë ndërmarrë hapa për të kufizuar tregtinë me vendbanimet izraelite në Bregun Perëndimor të pushtuar pas protestave të vazhdueshme publike dhe presionit politik në rritje. Në gusht, Sllovenia ndaloi importin e mallrave të prodhuara në territoret e pushtuara nga Izraeli, duke u bërë një nga shtetet e para europiane që ndërmori një hap të tillë.

Spanja ndoqi më vonë po atë vit me një dekret që ndalon importet nga vendbanimet izraelite. Masa hyri në fuqi në fillim të vitit 2026.

Të tre vendet njohën zyrtarisht Shtetin e Palestinës në maj 2024, në një veprim që u pa gjerësisht si një hap diplomatik i koordinuar për të rritur presionin për një zgjidhje me dy shtete.