Uria si strategji: Si e shndërroi Izraeli ushqimin në armë lufte në Gaza!

Nga: Mohammad Mansour – Al Jazeera

Në tre muajt e parë të luftës gjenocidale të Izraelit në Gaza në vitin 2023, vetëm katër vdekje u atribuuan zyrtarisht urisë nga autoritetet shëndetësore në Gaza. Deri në vitin 2024, ky numër u rrit në 49. Por ishte viti 2025 – viti kur rrethimi arriti kulmin e tij mbytës – kur numri i viktimave shpërtheu, duke arritur në 422 vdekje brenda një viti të vetëm.

Kjo përfaqëson një rritje marramendëse prej 760 për qind të vdekjeve nga uria në vetëm 12 muaj.

Raportuesi Special i OKB-së për të Drejtën e Ushqimit, Michael Fakhri, i tha Al Jazeera në gusht 2025 se standardi global për analizën e urisë, i njohur si Integrated Food Security Phase Classification (IPC), priret të jetë “konservator”.

“Realiteti në terren ishte i qartë. Ne ngritëm alarmin kur filluam të shihnim fëmijët e parë që vdisnin,” shpjegoi Fakhri, duke theksuar se kriza përmbushte kriteret strikte teknike për uri masive.

Ministria e Shëndetësisë në Gaza dha këtë ndarje të viktimave: 40.63 për qind ishin të moshuar (mbi 60 vjeç), ndërsa 34.74 për qind ishin fëmijë. Vetëm në vitin 2025, rastet tek fëmijët nën pesë vjeç u rritën nga 2,754 në janar në 14,383 në gusht.

Ekspertët ligjorë thanë se ajo që ndodhi në Gaza nuk ishte thjesht “pasiguri ushqimore”; ajo përmbushte kriteret teknike strikte për uri, një përcaktim që shpesh vonohet nga burokracia politike.

“Në komunitetin e të drejtave të njeriut, ne nuk presim kaq gjatë… nuk kemi nevojë të fokusohemi vetëm te matja e dhimbjes, vuajtjes dhe vdekjes,” shpjegoi Fakhri. “Ne ngritëm alarmin kur filluam të shihnim fëmijët e parë që vdisnin… sepse kur një prind mban fëmijën e tij në krahë dhe ai po shuhet, kjo do të thotë se një komunitet i tërë është nën sulm.”

Anatomia e një strategjie

Palestinezët në Rripin e Gazës dhe në pjesë të tjera të territorit të pushtuar palestinez kanë akuzuar qeveritë izraelite për një politikë dekadash të përdorimit të ushqimit dhe ndihmës si armë lufte.

Suleiman Basharat, komentator palestinez dhe studiues i çështjeve izraelite, e gjurmon këtë strategji deri te bllokada e Gazës e vendosur nga Izraeli në vitin 2007.

“Ajo bazohej në idenë e urisë dhe ngushtimit të jetës së përditshme,” tha Basharat. Kjo doktrinë u përmblodh famëkeq në vitin 2006 nga Dov Weisglass, këshilltar i kryeministrit izraelit, i cili tha se qëllimi ishte “t’i vendosësh palestinezët në dietë, por jo t’i lësh të vdesin nga uria”, duke shtuar se lufta shënoi kalimin nga “menaxhimi” te “eliminimi”.

Ministra të lartë izraelitë i bënë të qarta qëllimet e tyre që në fillim të luftës gjenocidale në Gaza. Ish-ministri izraelit i Mbrojtjes, Yoav Gallant, shpalli një rrethim të plotë kundër “kafshëve njerëzore”. Deklaratat e tij u përforcuan nga ministri i Financave Bezalel Smotrich, i cili argumentoi se bllokimi i ndihmës për Gazën ishte “i justifikuar dhe moral”, edhe nëse kjo nënkuptonte uritjen e miliona njerëzve.

Hapat e Izraelit për ta intensifikuar këtë politikë ishin të thelluara. Para fillimit të luftës në 2023, OKB-ja tha se duheshin 500 kamionë me ndihma dhe ushqime çdo ditë për të mbajtur popullsinë e Gazës.

Por gjatë luftës, mesatarisht vetëm 19 kamionë në ditë u lejuan të hynin në Rrip – një reduktim prej 96 për qind – që disa media izraelite e kanë quajtur “kolapsi i kalorive”.

• Kolapsi i kalorive: Para luftës, 500 kamionë furnizonin Gazën çdo ditë; gjatë konfliktit, mesatarja ra në 19 kamionë – një reduktim prej 96%.

• Lufta e etjes: Disponueshmëria e ujit ra nga 84 litra për person në vetëm 3 litra gjatë rrethimit.

• Toka e djegur: Izraeli shkatërroi sistematikisht infrastrukturën bujqësore. Deri në gusht 2025, 90% e tokës bujqësore ishte rrafshuar, 2,500 ferma pulash u shkatërruan (duke vrarë 36 milionë shpendë), dhe porti i peshkimit u shkatërrua.

“Nëse Izraeli do të donte, çdo fëmijë në Gaza mund të kishte mëngjes nesër,” vuri në dukje de Waal. “Gjithçka që duhet të bëjnë është të hapin portat.”

Përveç ushqimit, banorët e Gazës panë edhe një rënie të fortë të furnizimit me ujë nga Izraeli. Organizata Oxfam tha se edhe 100 ditë pas “armëpushimit”, Gaza vazhdon të privohet qëllimisht nga uji ndërsa grupet humanitare detyrohen të veprojnë nën një bllokadë të paligjshme.

Izraeli gjithashtu përdori një politikë “toke të djegur”, duke shkatërruar sistematikisht infrastrukturën për prodhimin bujqësor.

Deri në gusht 2025, vlerësohet se ushtria izraelite kishte shkatërruar 90 për qind të tokës bujqësore dhe 2,500 ferma pulash. Fushata u përqendrua në zonat pranë barrierës së sigurisë në veri, jug dhe lindje të Rripit të Gazës.

Zëdhënësi i Ministrisë së Bujqësisë në Gaza, Mohammed Abu Odeh, paralajmëroi se shkatërrimi dhe kontrolli i tokës bujqësore do të ndikojnë në zinxhirin ushqimor dhe furnizimin me perime për afro dy milionë njerëz në Rrip.

Iluzioni i ndihmës

Zyrtarë dhe analistë palestinezë sugjerojnë se Izraeli ka ndjekur një strategji bllokimi të ndihmave dhe, herë pas here, manipulimi të mënyrës se si ato shpërndahen.

Analisti politik Abdullah Aqrabawi i tha Al Jazeera Arabic se Izraeli dhe SHBA-ja janë përpjekur të krijojnë sistemet e tyre të shpërndarjes së ndihmave, si Gaza Humanitarian Foundation (GHF), por kanë dështuar. Qindra palestinezë u vranë në vendet e GHF ndërsa përpiqeshin të merrnin ushqim.

“Shtetet e Bashkuara erdhën me një port të përkohshëm dhe kontraktuan kompani… dhe dështuan,” tha Aqrabawi. Ai shtoi se këto iniciativa synonin të “mbështesnin xhepa kriminalë” ose familje të caktuara për shpërndarjen e ndihmave, “duke izoluar kështu Hamasin – rezistencën”.

Ri-inxhinierimi i shoqërisë

Analistët thonë se taktikat e urisë u përdorën jo vetëm për avantazh ushtarak, por edhe për të krijuar një ndjenjë “kundër-rezistence” në Gaza.

“Qëllimi është të thyhet rezistenca palestineze duke ndikuar bazën shoqërore që e mbështet atë,” shpjegoi Basharat. Ai argumenton se Izraeli synonte të “ri-inxhinieronte njeriun palestinez” në një qenie të fokusuar vetëm në mbijetesën bazë, duke e bërë të paaftë për mendim politik.

Analistët përshkruan një sërë politikash të përdorura nga zyrtarët izraelitë për të shtyrë palestinezët të largohen nga Gaza, të maskuara me terma mashtrues si “migrim vullnetar”.

Eksperti i çështjeve izraelite Mohannad Mustafa tha se ky ishte një eufemizëm cinik për zhvendosje të detyruar. “I urit njerëzit, shkatërron infrastrukturën… dhe në fund i pyet: ‘A doni të emigroni?’” tha ai për Al Jazeera Arabic. “Kjo është zhvendosje e detyruar, jo migrim vullnetar.”

Aktivistët izraelitë për të drejtat e njeriut kanë theksuar vazhdimisht politikat e kryeministrit Benjamin Netanyahu për të ushtruar presion mbi njerëzit në Gaza dhe në Bregun Perëndimor që të largohen.

Alice Rothchild, anëtare e Jewish Voice for Peace, i përshkroi këto politika si “mekanika poshtëruese”. Ajo detajoi se sistemi i detyronte civilët e uritur të ecnin kilometra të tëra drejt qendrave të ushqimit, duke “i grumbulluar në kafaze” për të marrë ndihma. “Është pjesë e kësaj përpjekjeje për të shkatërruar Gazën,” tha ajo.

Një e ardhme e përcaktuar nga uria

Sot, pavarësisht “armëpushimit” në Gaza – i cili vazhdon edhe pse Izraeli kryen sulme të rregullta – shkatërrimi i shtyllës bujqësore të Gazës do të thotë se Rripi mbetet plotësisht i varur nga ndihmat e jashtme, duke i dhënë Izraelit kontroll të përhershëm.

475 vdekjet e regjistruara zyrtarisht janë vetëm maja e ajsbergut.

Për shumë palestinezë, lufta mund të jetë “ndalur” teorikisht, por për një brez të tërë, uria e krijuar nga njeriu dhe plagët fizike e politike mund të duhen dekada për t’u shëruar.