Një vit “armëpushim” në Gaza, Izraeli ka vrarë mbi 1.450 palestinezë

Një vit më parë, presidenti amerikan Donald Trump shpalli përfundimin e luftës në Gaza. Dymbëdhjetë muaj më vonë, palestinezët vazhdojnë të vriten, trupat izraelite ende pushtojnë zona të gjera të enklavës dhe familjet vazhdojnë të presin me orë të tëra në radhë për një vakt të vetëm.

Ja ku ndodhet armëpushimi i 10 tetorit 2025.

Izraeli i mori pengjet e tij, ndërsa Gaza nuk fitoi paqe

Tri ditë pasi u njoftua marrëveshja, grupi palestinez i rezistencës Hamas liroi 20 pengjet e mbetura të gjalla, duke përmbushur kërkesën e parë dhe më të menjëhershme të marrëveshjes.

Edhe Gaza ka qëndruar e heshtur për një vit të plotë. Që nga hyrja në fuqi e armëpushimit, nga pala palestineze nuk është lëshuar asnjë raketë. Palestina u është përmbajtur kushteve që mund t’i përmbushte në terren, ndërsa Izraeli ka vazhduar sulmet pothuajse çdo ditë dhe ka shkelur armëpushimin, pa u përballur me pasoja domethënëse.

Ushtria amerikane ngriti një qendër komanduese me aleatët pranë kufirit, për të monitoruar armëpushimin. Një vit më vonë, ky monitorim nuk ka sjellë asnjë llogaridhënie dhe askush nuk e ka ndalur Izraelin nga vazhdimi i sulmeve.

Një “armëpushim” që vret pothuajse çdo ditë

Izraeli ka deklaruar se i ka reduktuar sulmet. Megjithatë, palestinezët që jetojnë nën bombardimet e tij do ta kishin të vështirë ta njihnin këtë pretendim si të vërtetë.

Sipas Ministrisë së Shëndetësisë në Gaza, sulmet izraelite kanë vrarë rreth 1.450 palestinezë që nga fillimi i armëpushimit. Kombet e Bashkuara i konsiderojnë të besueshme shifrat e kësaj ministrie. Ky është një bilanc viktimash i ngjashëm me atë të një lufte, i regjistruar gjatë një periudhe që duhej të sillte paqe.

Kryeministri Benjamin Netanyahu, i përfshirë në një garë të ngushtë zgjedhore, kërkohet nga Gjykata Penale Ndërkombëtare, nën akuza për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit në Gaza. Megjithatë, ai është zotuar të vrasë të gjithë ata që ishin të përfshirë në sulmin e 7 tetorit.

Në përvjetorin e armëpushimit, ai u mburr se ishin vrarë 4.000 nga 6.000 anëtarët e Hamasit. Që nga tetori i vitit 2023, lufta e tij ka shkaktuar vdekjen e më shumë se 73.600 palestinezëve, në një konflikt brutal që organizatat për të drejtat e njeriut dhe zyrtarët e OKB-së e kanë përshkruar si gjenocidal.

Një udhëheqës që bën fushatë duke u zotuar për vrasje dhe që akuzohet për krime lufte, nuk dëshmon përkushtim ndaj armëpushimit.

Pushtimi i 70 për qind të territorit palestinez

Sipas kushteve të armëpushimit, forcave izraelite u lejohej të qëndronin në 53 për qind të territorit të Gazës. Një vit më vonë, të dhënat zyrtare tregojnë se ato kontrollojnë rreth 70 për qind të tij.

Kjo do të thotë se pushtuesi nuk është tërhequr. Përkundrazi, ai ka përparuar përtej vijave për të cilat ishte rënë dakord, duke marrë nën kontroll edhe më shumë territor, një pjesë e të cilit tashmë është shndërruar në rrënoja.

Pothuajse çdo ndërtesë në Gaza është dëmtuar ose shkatërruar nga bombardimet pothuajse të pandërprera izraelite, ndërsa njerëzit që jetonin në to nuk kanë ku të kthehen.

Çarmatosja si pretekst

Faza e dytë e marrëveshjes parashikonte një tranzicion politik përtej qeverisjes së Hamasit. Teknokrati Ali Shaath u emërua në krye të Komitetit të ri Kombëtar për Administrimin e Gazës, ndërsa në korrik Hamasi deklaroi se po shpërbënte organin e tij qeverisës dhe po ia dorëzonte administrimin këtij mekanizmi.

Hamasi vazhdon të kontrollojë sigurinë përmes policisë civile në zonat e kufizuara të Gazës që nuk janë nën pushtimin izraelit. Grupi i rezistencës njoftoi se do të hiqte dorë nga armët dhe, sipas Nikolay Mladenov, përfaqësuesit të lartë të Bordit të Paqes për Gazën, ra dakord të transferonte autoritetin civil dhe atë të sigurisë te një administratë kalimtare e njohur nga OKB-ja. Megjithatë, ai ende nuk është çarmatosur.

Dorëzimi i pushtetit varet nga aftësia e kësaj administrate për të funksionuar. Por kjo nuk mund të ndodhë për sa kohë Izraeli ua ndalon hyrjen në Gaza teknokratëve palestinezë dhe forcat ndërkombëtare të sigurisë, të cilat ishin premtuar, ende nuk janë dislokuar.

Meqë nuk ekziston një strukturë funksionale që mund t’i pranojë armët, krahu i armatosur i Hamasit ka refuzuar të çarmatoset derisa të zbatohet faza e ardhshme e armëpushimit në Gaza. Netanyahu e kundërshton këtë qëndrim dhe kërkon çmontimin e verifikueshëm të të gjitha armëve, deri te armët individuale, përpara se Izraeli të tërhiqet.

Pavarësisht mangësive të procesit të tranzicionit, Izraeli i ka përdorur ato si pretekst. Ai ka refuzuar të përgjigjet me çfarëdo tërheqjeje, duke e shndërruar një marrëveshje me faza në një kërkesë të njëanshme dhe duke e mbajtur territorin peng të kushteve që vazhdon t’i shtojë.

Rindërtimi: premtime të mëdha, pa para

Trump krijoi një “Bord të Paqes” dhe angazhoi ish-kryeministrin britanik Tony Blair dhe diplomatin bullgar Nickolay Mladenov si figura kyçe. Në janar, ai premtoi 10 miliardë dollarë financim amerikan për bordin që kontrollon, ndërsa aleatët e Gjirit Persik premtuan kontribute të tjera.

Nuk ka të dhëna se ndonjë fond ka mbërritur në Gaza për rindërtim. Në shtator, bordi propozoi një plan rimëkëmbjeje prej 2,45 miliardë dollarësh, që do të zbatohej gjatë gjashtë muajve. Për momentin, ai mbetet vetëm një prezantim në ekran, ndërsa dy milionë njerëz jetojnë mes rrënojave.

Kostoja njerëzore: uria që nuk u largua kurrë

Pas diplomacisë qëndrojnë njerëz si Niyaha al-Masri, një nënë 35-vjeçare e tetë fëmijëve në Khan Junis. Çdo ditë, ajo kalon gjashtë ose më shumë orë në radhë në një kuzhinë komunitare, sepse pa të, familja e saj nuk do të kishte “absolutisht asgjë”. Bashkëshorti i saj është plagosur në të dyja këmbët nga një sulm ajror. Familja prej dhjetë anëtarësh jeton në një tendë dhe ha vetëm një vakt në ditë.

Në gusht të vitit 2025, sistemi i integruar i klasifikimit të fazave të sigurisë ushqimore (IPC), i mbështetur nga OKB-ja, shpalli gjendjen e urisë në Gaza. OKB-ja e hoqi këtë shpallje në dhjetor, pas dy muajsh përmirësimi të furnizimeve.

Shaun Hughes nga Programi Botëror i Ushqimit thotë se situata mbetet “jashtëzakonisht serioze”. Rreth 1,4 milionë nga afërsisht 2,1 milionë banorët e Gazës përballen me pasiguri të rëndë ushqimore, ndërsa 200.000 prej tyre ndodhen një hap larg gjendjes së urisë.

Edhe ushqyerja po përkeqësohet. Organizata Mjekët e Botës konstatoi se 93 për qind e grave shtatzëna ose që ushqejnë foshnjat me gji shfaqnin simptoma të anemisë dhe vetëm 17 për qind kishin një dietë mjaftueshëm të larmishme. Hughes paralajmëroi se kequshqyerja akute e përsëritur te fëmijët është diçka nga e cila njerëzit “thjesht nuk arrijnë të rikuperohen”.

Fëmijët e Masrit ëndërrojnë të hanë fruta, ndërsa ditët i kalojnë duke mbledhur copa najloni dhe kartoni për të arnuar tendën e tyre.

“Betohem në Zotin, kjo nuk është normale”, tha ajo.

Armëpushim vetëm në emër

Armëpushimi i dha Izraelit atë që kërkonte: pengjet e tij u kthyen në shtëpi dhe kufiri u qetësua. Për palestinezët, ai ka sjellë vrasje të vazhdueshme, tkurrje të territorit, uri dhe një premtim bosh për rindërtim.

Një vit më vonë, Izraeli ende nuk është tërhequr nga Gaza dhe askush nuk është mbajtur përgjegjës për shkeljen e kushteve që kishte nënshkruar. /TRT World/