Ndërtesa e Bibliotekës Vijeqnica vazhdon ta mbajë gjallë kujtimin e Sarajevës, 34 vjet pas shkatërrimit të saj
E vendosur në Sarajevë, kryeqytetin e Bosnjë dhe Hercegovinës, Biblioteka historike Vijeqnica, e konsideruar si një nga simbolet më të rëndësishme të qytetit, ruan statusin e saj si kujtesa qytetit, pavarësisht se kanë kaluar 34 vjet nga djegia e saj gjatë një sulmi nga forcat serbe më 25 gusht 1992.
E ndërtuar në stilin arkitektonik andaluzian gjatë periudhës së Perandorisë Austro-Hungareze pas tërheqjes së Perandorisë Osmane nga rajoni, ndërtesa u bë një nga monumentet më të njohura në zonë. E projektuar nga arkitekti Aleksandar Witek, i cili dihet se është frymëzuar nga xhamitë dhe medresetë në Kajro, Egjipt, ndërtimi filloi në vitin 1892 dhe ndërtesa u hap për publikun pas përfundimit të punimeve të saj.
Vijeqnica hapi dyert e saj si një ndërtesë bashkie më 20 prill 1896 dhe e ruajti këtë funksion deri në fund të Luftës së Dytë Botërore. E shndërruar në një bibliotekë kombëtare në vitin 1945, ndërtesa që atëherë ka fituar titullin “kujtesa e Sarajevës”.
– Në Sarajevën e rrethuar, një nga ndërtesat e synuara nga artileria serbe ishte biblioteka
Gjatë Luftës së Bosnjës të viteve 1992-1995, forcat serbe që rrethonin Sarajevën shënjestruan Vijeqnicën, së bashku me shumë ndërtesa të tjera historike dhe kulturore në qytet. Më 25 gusht 1992, ndërtesa e bibliotekës u godit nga zjarri i artilerisë dhe librat, dokumentet historike dhe të dhënat arkivore brenda u dogjën nga flakët.
Zjarri në ndërtesë, e cila ende mban shenjat e luftës sot, nuk mundi të shuhej për tre ditë. Sipas raporteve zyrtare, afërsisht 2 milionë vepra, duke përfshirë 155.000 dorëshkrime dhe arkivat kombëtare të vendit, u shkatërruan në zjarr.
Para shkatërrimit të saj, biblioteka, e cila ishte një depo e kujtesës së vendit me afërsisht 6 milionë libra dhe dokumente arkivore, duke përfshirë dorëshkrime dhe vepra të rralla që i përkisnin komuniteteve boshnjake, serbe, kroate dhe hebraike, filloi të restaurohet në vitin 1996, një vit pas përfundimit të luftës.
Pas 18 vitesh pune restauruese, Vijeqnica rihapi dyert e saj për vizitorët më 9 maj 2014.
– Biblioteka vazhdon të hedhë dritë mbi historinë e Sarajevës dhe Bosnjë dhe Hercegovinës
E transformuar në një muze pas restaurimit të saj, ndërtesa tani pret ekspozita, ngjarje dhe organizata të shumta në qytet, duke vazhduar kështu të nxjerrë në dritë historinë e kryeqytetit dhe të vendit.
Një dëshmitare e gjallë e vuajtjeve që Sarajeva ka përjetuar gjatë rrethimit gati katërvjeçar serb, ndërtesa historike është tani një nga destinacionet më të vizituara si për turistët vendas ashtu edhe për ata të huaj. Vendndodhja e saj e bën atë gjithashtu një vend të preferuar për entuziastët e fotografisë, dhe Biblioteka Vijeqnica mirëpret dhjetëra mijëra vizitorë çdo vit.
