Kryediplomati Fidan: Turqia duhet të udhëheqë përpjekjet për ndërlidhjen rajonale

Ministri i Jashtëm i Turqisë, Hakan Fidan, theksoi rolin strategjik të Turqisë si një qendër që lidh Evropën, Detin e Zi, Kaukazin dhe Azinë Qendrore, duke thënë se Ankaraja duhet të marrë përsipër përgjegjësi më të madhe dhe të marrë drejtimin në forcimin e ndërlidhjes rajonale.

“Roli qendror i Turqisë në këtë drejtim, natyrisht, njihet nga të gjithë. Ne duhet të marrim përgjegjësi në përputhje me këtë rol, si duke propozuar zgjidhje, ashtu edhe duke marrë drejtimin”, tha Fidan për Agjencinë Anadolu pas Takimit të Dytë Ministror për Sigurinë dhe Ndërlidhjen Ndërrajonale në Bruksel, i mbajtur në margjinat e Këshillit të Punëve të Jashtme të BE-së.

Duke e cilësuar takimin si të rëndësishëm si për agjendën, ashtu edhe për rezultatet e tij, Fidan theksoi nevojën për të shkuar përtej zhvillimit të strategjive të ndërlidhjes dhe për të ndërmarrë hapa konkretë drejt zbatimit të tyre.

Ai tha se përfaqësuesit e vendeve anëtare të BE-së, Kaukazit dhe Azisë Qendrore diskutuan mënyrat për forcimin e ndërlidhjes rajonale dhe ndërrajonale, duke u përqendruar në sigurimin e qarkullimit më efikas dhe të pandërprerë të tregtisë, energjisë dhe të dhënave.

Ai shtoi se në diskutime u shqyrtuan gjithashtu mësimet e nxjerra nga ndërprerjet e shkaktuara nga luftërat dhe krizat në Ngushticën e Hormuzit, Ngushticën Bab el-Mandeb dhe Detin e Zi, si dhe u diskutuan mënyrat për t’i bërë lidhjet rajonale më rezistente.

Fidan vuri në pah pozicionin e Turqisë si një qendër e përbashkët strategjike që lidh Evropën, Detin e Zi, Kaukazin dhe Azinë Qendrore përmes Korridorit të Mesëm.

“Ky ishte në thelb qëllimi i asaj që bëmë sot. Ky takim ishte në kohën e duhur dhe veçanërisht i përshtatshëm për këtë qëllim”, tha ai.

– Takimet në margjinat e forumit
Fidan zhvilloi gjithashtu takime dypalëshe me zyrtarë nga Ukraina, Gjermania, Lituania, Danimarka, Bullgaria, Rumania dhe Moldavia.

Duke vënë në dukje se përpjekjet diplomatike lidhur me Detin e Zi po vazhdojnë, ai tha se Turqia po shqyrton mënyrat për të rifilluar dërgesat e drithërave drejt tregjeve ndërkombëtare.

“Po shqyrtojmë se si drithërat mund të arrijnë sërish në tregjet globale. Po bisedojmë si me Ukrainën, ashtu edhe me Rusinë. Këtë çështje e diskutuam gjithashtu me partnerët tanë evropianë dhe kolegët ukrainas”, tha ai.

– Negociatat Rusi-Ukrainë
Fidan foli gjithashtu për zhvillimet e fundit në bisedimet e ndërmjetësuara nga SHBA-ja, të mbajtura në Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA), për t’i dhënë fund luftës mes Rusisë dhe Ukrainës.

Duke kujtuar se Turqia kishte pritur disa raunde bisedimesh në të njëjtin format dhe se kishte mbetur në kontakt me palët, ai tha se mospajtimet thelbësore ende nuk janë zgjidhur.

“Besoj se është detyra ime të informoj opinionin përkatës se thelbi i çështjes mbetet i pazgjidhur”, tha ai.

Fidan shpjegoi se Rusia kërkon të marrë kontrollin e pjesës së mbetur të rajonit të Donbasit, të cilin e konsideron pjesë të territorit të saj, ndërsa Ukraina nuk është e gatshme të lëshojë tokën që e konsideron atdheun e saj.

Ai e cilësoi mosmarrëveshjen territoriale si një pengesë kryesore për arritjen e një marrëveshjeje paqeje.

“Sipas përkufizimit rus, mbetet 11 deri në 12 për qind e territorit, ndërsa sipas ukrainasve, kjo shifër është 18 për qind. Diskutimet po zhvillohen edhe për çështje përtej kësaj pjese të mbetur”, tha Fidan.

Ai theksoi se çdo marrëveshje paqeje duhet të përcaktojë qartë vijën e ardhshme të kontaktit mes forcave ruse dhe ukrainase, ndërsa mosmarrëveshja për Donbasin mbetet çështja më kritike në negociata.

– Garancitë e sigurisë dhe arkitektura evropiane e sigurisë
Fidan tha se garancitë e sigurisë që kërkojnë të dyja palët përbëjnë një tjetër çështje madhore në negociata.

Ai theksoi se një marrëveshje nuk do të sillte vetëm paqe mes Rusisë dhe Ukrainës, por do të riformësonte gjithashtu marrëdhëniet mes Rusisë dhe Evropës.

Për këtë arsye, arkitektura e ardhshme e sigurisë që do të rregullojë këto marrëdhënie duhet të diskutohet hapur dhe në mënyrë konkrete, tha ai.

“Deri kohët e fundit, palët nuk kishin zbuluar shumë për qëndrimet e tyre lidhur me këtë çështje. Kishin shprehur disa synime, duke thënë se gjërat duhet të jenë në këtë apo atë mënyrë. Por tani, gradualisht po vjen koha që këto çështje të diskutohen në mënyrë konkrete. Si do të duket arkitektura e re evropiane e sigurisë, veçanërisht ajo e përqendruar në konfliktin mes Rusisë dhe Evropës dhe që synon t’i japë fund këtij konflikti?”, tha ai.

Fidan vuri në dukje se presidenti Recep Tayyip Erdogan ka përvojë të gjerë në çështje të tilla përmes përfshirjes së tij afatgjatë në përpjekjet diplomatike, duke shtuar se Turqia u ka paraqitur propozime palëve.

“Në thelb, bëhet fjalë për një sërë çështjesh: përcaktimin e vijës së kontaktit, zgjidhjen e çështjes së Donbasit, vendosjen e garancive të sigurisë, përcaktimin e një arkitekture të re sigurie mes Evropës dhe Rusisë dhe, natyrisht, përcaktimin e asaj që do të ndodhë me sanksionet dhe asetet e ngrira të Rusisë gjatë rindërtimit të Ukrainës”, tha ai.

Fidan tha se këto çështje përbëjnë dispozitat thelbësore të marrëveshjes që po diskutohet, duke pranuar njëkohësisht vështirësitë për gjetjen e një pike të përbashkët.

“Siç mund ta kuptoni, arritja e një marrëveshjeje për të gjitha këto çështje në një mënyrë që kënaq çdo palë është mjaft e vështirë”, tha ai.

– Sigurimi i lirisë së lundrimit në Detin e Zi
Fidan theksoi gjithashtu rëndësinë e ruajtjes së sigurisë detare në Detin e Zi, ndërsa vazhdojnë përpjekjet diplomatike për t’i dhënë fund luftës.

Ai tha se Turqia kishte propozuar disa masa për të lehtësuar eksportet e drithërave drejt tregjeve ndërkombëtare, veçanërisht për të ndihmuar në përmbushjen e nevojave të vendeve më të varfra.

“Në fakt, sot i përmbyllëm një pjesë të këtyre propozimeve”, tha Fidan, duke vënë në dukje se çështja prek drejtpërdrejt vendet e Detit të Zi, përfshirë Bullgarinë dhe Rumaninë.

Ai tha se kishte diskutuar këtë çështje me zyrtarë nga Bullgaria, Rumania dhe Ukraina, pas kontakteve të fundit me përfaqësuesit rusë.

“Shpresojmë që formula që kemi në mendje të çojë drejt një rezultati dhe të jemi në gjendje ta zgjidhim këtë çështje. Është një ekuacion i vështirë, sepse Rusia nuk dëshiron një marrëveshje të përkohshme me Ukrainën për Detin e Zi pa një marrëveshje të përhershme paqeje. Pra, kur ekziston një ngurrim i tillë, si mund të krijosh një bazë mbi të cilën palët mund të bien dakord? Kemi ide për këtë, por është ende herët për t’i bërë publike. Po i diskutojmë ato me palët përkatëse. Nëse mund të zbatohen në ditët në vijim, me ndihmën e Zotit, do t’i ndajmë me publikun”, tha ai.

Të ngjajshme

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button