“Jeta jonë është ndalur”: Fëmijëria në Bregun Perëndimor e shkatërruar nga bastisjet ushtarake izraelite

Në rrugicat e ngushta të kampit të refugjatëve Dheisheh, tre fëmijë diskutojnë se cili nga takimet e tyre me ushtrinë izraelite ia vlen të tregohet dhe kush duhet ta tregojë.

Yanal, 14 vjeç, fiton raundin e parë vetëm falë aftësive gjuhësore. Ai flet tri gjuhë: arabisht, anglisht dhe spanjisht, dhe këmbëngul ta tregojë historinë e tij në anglisht.

“Jeta në kamp është e ndërlikuar”, thotë ai, sepse, siç shpjegon, nuk ka ku të ikësh kur vjen ushtria.

Yanal vazhdon t’i rikthehet një kujtimi: një ndeshje futbolli, ushtarët që hynë në fushë dhe fakti se nuk kishte rrugëdalje.

Mustafa Abu Aliyah, 13 vjeç, kundërshton me një bastisje që e kishte hasur ndërsa po shkonte në shtëpinë e gjyshit të tij. Ushtria izraelite hapi zjarr me plumba të vërtetë dhe gaz lotsjellës, thotë ai.

“Ishim në mes të zjarrit.”

Ai nuk mund ta kujtojë takimin e tij të parë me ushtarët, “por me siguri i kam parë kur isha i vogël, sepse ata vijnë gjithmonë këtu”.

Motra e tij Diyar, 12 vjeçe, ishte në mes të një mësimi pianoje herën e fundit kur ushtria kaloi nëpër zonë.

“Sa herë që vjen ushtria, ka gaz lotsjellës”, thotë ajo. “Njerëzit rrihen. Zakonisht ka dikë të plagosur ose të vrarë.”

Ajo e krahason këtë me jetën gjetkë.

“Shoh fëmijë në vende të tjera, në botëra të tjera, që jetojnë të sigurt, por ne nuk mund të dalim as nga dera e shtëpisë pa vuajtur.”

Bastisjet ndodhin aq shpesh, sa fëmijët shpesh nuk i mbajnë mend datat e incidenteve specifike. Por ajo që mbajnë mend është frika që kanë përjetuar dhe agresioni i shfaqur nga ushtarët izraelitë.

Vetëm në nëntë muajt e parë të vitit 2025, forcat izraelite kryen pothuajse 7.500 bastisje në gjithë Bregun Perëndimor të pushtuar, ose rreth 27 në ditë, një rritje prej 37 për qind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2024.

“Thelbi i fëmijërisë është shkatërruar”

Fëmijët në kampin e refugjatëve Dheisheh pasqyrojnë një model më të gjerë të përvojës së fëmijërisë nën pushtimin izraelit, i paraqitur në një raport të Komisionit të Pavarur Ndërkombëtar Hetimor të OKB-së për Territoret e Pushtuara Palestineze, të publikuar të martën.

Raporti shqyrton trajtimin e fëmijëve palestinezë në Gaza dhe Bregun Perëndimor të pushtuar që nga tetori i vitit 2023.

Me titullin “Thelbi i fëmijërisë është shkatërruar”, raporti konstaton se forcat izraelite kanë vrarë të paktën 20.179 fëmijë palestinezë dhe kanë plagosur më shumë se 44.000 në territoret e pushtuara, shumica prej tyre në Gaza – ku thuhet se shënjestrimi i qëllimshëm i fëmijëve përbënte pjesë të gjenocidit në territorin palestinez.

Raporti dokumenton gjithashtu një model vrasjesh, arrestimesh masive, torturash, dhune seksuale dhe sulmesh ndaj shkollave dhe spitaleve.

Në Bregun Perëndimor ai regjistron një rritje të mprehtë të dhunës së kolonëve kundër fëmijëve dhe vrasjeve nga forcat izraelite, mes tyre edhe një vajzë dyvjeçare e vrarë me armë zjarri në janar të vitit 2025.

Fëmijët, sipas raportit, mbahen në paraburgim izraelit pa avokat dhe pa u njoftuar prindërit e tyre, një ndarje që raporti thotë se mund të konsiderohet zhdukje e detyruar.

Edhe shkollat janë objektiva: 85 shkolla në Bregun Perëndimor janë nën urdhra për prishje ose ndërprerje punimesh, ndërsa të tjera janë mbyllur ose sulmuar nga ushtarë dhe kolonë.

Përtej numrit të viktimave

Komisioni i OKB-së argumenton se Izraeli ka krijuar kushte në të cilat palestinezët jetojnë në një gjendje të vazhdueshme “terrori të përhapur dhe të kudondodhur, që nuk kërkon bombardime të vazhdueshme për të mbetur efektiv”.

“Po flasim për tronditje të përsëritura, për ngjarje të vazhdueshme që nuk mbarojnë kurrë”, thotë Lemis Farraj, psikologe dhe koordinatore projektesh në Shorouq në Dheisheh, duke theksuar se shëndeti fizik dhe mendor i një fëmije nuk mund të ndahen nga njëri-tjetri.

Raporti e quan këtë stres traumatik të vazhdueshëm, i ndryshëm nga çrregullimi i stresit post-traumatik (PTSD), sepse nuk ekziston një ngjarje e vetme nga e cila mund të rikuperohesh.

Rreziku nuk vjen vetëm nga përjetimi i një bastisjeje, por edhe nga frika e pritjes së bastisjeve që pritet të ndodhin në të ardhmen.

Diyar shpjegon se kur ushtria hyn në lagjen e saj, ajo duhet të qëndrojë në shtëpi dhe të presë, pavarësisht planeve që kishte.

“Jeta jonë ndalon”, thotë ajo.

Vëllai i saj Mustafa thotë se përsëritja e ka zbehur frikën.

“Kur shoh ushtrinë, jam mësuar me të dhe nuk kam më frikë.”

Farraj sheh të njëjtën gjë edhe te fëmijët e vegjël që trajton: trembje nga një tingull i zakonshëm, bindje se ka filluar një bastisje dhe regres – aftësi të mësuara më parë që humbasin papritur.

Pesëvjeçarja Khour Hammad, e cila jeton disa rrugica më tej nga fëmijët më të rritur, ka përjetuar të njëjtat bastisje.

Ajo shpjegon se të dy prindërit e saj janë në burg. Forcat izraelite arrestuan babanë e saj në korrik 2023 dhe nënën e saj marsin e kaluar, sipas familjes.

Khour kujton natën kur ushtria erdhi për nënën e saj. Gjysmë në gjumë, dëgjoi zërin e një burri dhe mendoi se babai i saj më në fund ishte kthyer në shtëpi.

Ajo u ngrit nga shtrati duke e pritur atë.

Por në vend të tij, gjeti ushtarë brenda shtëpisë.

Ushtarët u përpoqën ta merrnin në pyetje Khour.

Ajo thotë: “Ndihesha sikur do të vjellja.”

Kur i dhanë një fotografi të vjetër familjare, fytyra e saj u ndriçua menjëherë, duke treguar nënën e saj, Islam Amarna, dhe babanë e saj, Osama Hammad, ndërsa rrëfente kujtime me emocion.

Trauma ndërbrezore

Ndërsa fëmijët palestinezë në Gaza dhe Bregun Perëndimor përballen me përvoja të ndryshme, OKB-ja gjen të njëjtin shkak pas dëmit: një pushtim ushtarak i përshkruar si “mekanizëm afatgjatë dominimi, nënshtrimi dhe shtypjeje”.

Farraj shton se fëmijët preken jo vetëm nga traumat e tyre, por edhe nga ato që trashëgohen nga prindërit dhe gjyshërit.

“Brezi i parë i Nakbës jetoi në tronditje dhe ua transmetoi atë fëmijëve të vet”, thotë ajo, duke iu referuar spastrimit etnik të të paktën 750.000 palestinezëve pas krijimit të shtetit të Izraelit në vitin 1948.

Raporti vëren gjithashtu se refugjatët palestinezë, tashmë në brezin e pestë, kanë përvetësuar ndjenjën e “shpronësimit nga Nakba”, krahas përvojave aktuale të pushtimit.

Në Bregun Perëndimor, rreth një në katër palestinezë janë refugjatë; në Gaza, rreth 70 për qind.

Dhuna izraelite dhe zhvendosja me forcë janë bartur ndër breza, duke u shtuar sa herë që cikli përsëritet.

Farraj thotë se rikuperimi nga trauma varet nga stabiliteti: mbështetja familjare, shkollimi, hapësirat e sigurta dhe një rutinë e parashikueshme, të gjitha këto mbeten të pasigurta nën pushtimin izraelit.

Për Khour, ai stabilitet fillon me prindërit e saj.

“Dua që e gjithë bota të dëgjojë dhe të shohë fotografinë time”, thotë Khour, “dhe të ma nxjerrë mamin dhe babin nga burgu.” /Al Jazeera/