Dokumentari izraelit “NAZA” mbërrin në kinematë amerikane, filmi rihap debatin për Gazën
Dokumentari “NAZA”, në të cilin burime ushtarake izraelite flasin për vrasjen e civilëve në Gaza, filloi të shfaqej në kinematë amerikane pas premierës së tij në Venecia.
Filmi, i emëruar sipas akronimit hebraik për dëme kolaterale, pretendon se Izraeli përdori sisteme të sofistikuara, duke përfshirë disa të bazuara në inteligjencën artificiale, për të gjurmuar dhe vrarë militantë të dyshuar.
Sipas pretendimeve në film, u kryen sulme për të cilat ushtria e dinte se do të vrisnin një numër të madh civilësh.
Ushtria izraelite i hodhi poshtë “kategorikisht” pretendimet e autorit dhe kërcënoi se do t’i gjente ushtarët që folën në emër të filmit. Kryeministri Benjamin Netanyahu e quajti filmin antisemit dhe një ministër kërcënoi se do t’u hiqte shtetësinë autorëve. Yuval Abraham, një nga regjisorët, ka frikë se nuk do të jetë në gjendje të kthehet në shtëpi.
Në premierën në Festivalin e Filmit në Nju Jork muajin e kaluar, disa dhjetëra protestues u mblodhën jashtë kinemasë me foto të sulmit të 7 tetorit 2023 nga Hamasi që nisi luftën.
Abrahami e quajti sulmin një masakër dhe tha se ishte krejtësisht i pajustifikuar, por shtoi: “Megjithatë, kjo gjithashtu nuk mund të justifikojë atë që patë në film, masakrën e kaq shumë civilëve në Gaza, masakrën në stacionet e ushqimit.”
Filmi u drejtua nga Abraham dhe Rachel Szor, dokumentari i mëparshëm i të cilëve “No Other Land” fitoi një Oscar, por shkaktoi reagime të forta në Izrael.
“NAZA” u regjistrua në një mënyrë minimaliste. Intervistat u zhvilluan natën në çatitë e shtëpive në Tel Aviv, dhe fytyrat dhe zërat e bashkëbiseduesve u errësuan sepse ata folën në mënyrë anonime nga frika e hakmarrjes.
Të intervistuarit përshkruajnë zhvillimin dhe përdorimin e mjeteve të inteligjencës artificiale për të përpunuar mbikëqyrjen në Gaza dhe sugjerojnë objektiva të lidhura me Hamasin, si dhe një sistem që rekomandon ndërtesa dhe struktura për sulme.
Njëri prej tyre pretendon se një operacion ishte autorizuar kundër një militanti të Hamasit me një numër të pritshëm viktimash civile prej 500, gjë që ushtria izraelite e mohoi.
Ushtria thotë se urdhrat e saj bëjnë qartë dallimin midis militantëve dhe civilëve dhe se kërkon të minimizojë dëmin ndaj civilëve sa më shumë që të jetë e mundur. Ajo konfirmoi përdorimin e inteligjencës artificiale, por pohon se objektivat zgjidhen nga oficerët e inteligjencës dhe vendimet për sulmet merren nga komandantët operacionalë.
“NAZA” po shfaqet në SHBA pa një distributor tradicional, aktualisht në Qendrën IFC të Nju Jorkut, dhe nga 9 tetori do të mbërrijë në Austin, Çikago, Los Angeles dhe Seattle. Në fund të nëntorit, filmi do të jetë i disponueshëm për transmetim falas në faqen e internetit të The Guardian.
