Emiratet e Bashkuara Arabe mund të zhbllokojnë fondet iraniane mes përpjekjeve amerikane për armëpushim

Emiratet e Bashkuara Arabe kanë rënë dakord të zhbllokojnë miliarda dollarë për Iranin, duke ndërmarrë një ndryshim taktik pas javësh sulmesh iraniane ndaj shtetit të pasur të Gjirit gjatë luftës së tij me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin, thanë katër burime për agjencinë Reuters.

Raporti ekskluziv mbi këtë lëvizje u publikua në të njëjtën kohë me fazat përfundimtare të negociatave më të gjera mes Teheranit dhe Uashingtonit për t’i dhënë fund luftës. Diplomatët thonë se këto bisedime përfshijnë lirimin e dhjetëra miliardë dollarëve të të ardhurave iraniane nga nafta, të ngrira në banka të huaja për shkak të sanksioneve amerikane.

Dy burime rajonale i thanë Reuters se Emiratet kishin pranuar të lironin gjithsej 10 miliardë dollarë, prej të cilave më shumë se 3 miliardë dollarë ishin transferuar tashmë.

Reuters raportoi gjithashtu se dy burime të tjera të njohura me marrëveshjen e vlerësojnë shumën totale në 20 miliardë dollarë, duke shtuar se ky veprim ishte rënë dakord në këmbim të ndalimit të sulmeve iraniane ndaj Emirateve.

Një nga burimet tha se një këst i parë prej 3 miliardë dollarësh tashmë ishte vënë në dispozicion.

Pak pasi Reuters publikoi lajmin, Ministria e Punëve të Jashtme e Emirateve lëshoi një deklaratë duke mohuar kategorikisht pretendimet.

“Emiratet e Bashkuara Arabe mohojnë kategorikisht raportimet e disa mediave ndërkombëtare lidhur me transferimin ose konvertimin e fondeve nga Emiratet drejt Republikës Islamike të Iranit, përfshirë pretendimet për 3 miliardë dollarë”, thuhet në deklaratë.

Ministria shtoi se “asnjë fond iranian i ngrirë nuk është liruar, transferuar apo lëvizur përmes Emirateve”.

Po ashtu, autoritetet emiratase u bënë thirrje mediave të tregojnë kujdes dhe të mbështeten në burime zyrtare, duke shmangur publikimin e informacioneve të pakonfirmuara.

Reuters nuk arriti të përcaktojë nëse fondet e parashikuara për transferim i përkasin Emirateve apo vijnë nga llogari iraniane të bllokuara prej kohësh në sistemin bankar të Emirateve ose gjetkë.

Megjithatë, një zyrtar i Emirateve deklaroi se vendi po përpiqet të ulë tensionet dhe të nxisë paqen.

“Politika e jashtme e Emirateve udhëhiqet nga promovimi i de-përshkallëzimit dhe uljes së tensioneve në rajon, duke avancuar paqen dhe stabilitetin afatgjatë”, tha ai.

“Emiratet mbështesin përpjekjet, përfshirë ato të ndërmarra nga Shtetet e Bashkuara, për të mbrojtur popujt e rajonit nga pasojat e konfliktit.”

Shtëpia e Bardhë nuk iu përgjigj menjëherë kërkesës së Reuters për koment.

Një rrugëdalje pa kaluar “vijat e kuqe”

Më herët të premten, zëvendëspresidenti amerikan, JD Vance, deklaroi se fondet e ngrira nuk do t’i lirohen menjëherë Iranit pas nënshkrimit të një marrëveshjeje me SHBA-në.

Ai tha se marrëveshja e mundshme është ndërtuar në mënyrë që përfitimet ekonomike të arrijnë në Teheran vetëm nëse Irani i përmbush detyrimet e tij.

Nuk pati reagim të menjëhershëm nga autoritetet iraniane ndaj raportimit të Reuters.

Asnjë prej burimeve të cituara nuk pranoi të identifikohej për shkak të ndjeshmërisë së çështjes.

Marrëveshja sinjalizon një kthesë të fortë në marrëdhëniet Emirate-Iran, të cilat gjatë pjesës më të madhe të luftës u karakterizuan nga armiqësi e hapur. Sulmet iraniane kishin zbrazur hotelet e Dubait, kishin shtyrë disa të huaj të largoheshin dhe kishin tronditur reputacionin e sigurisë që e ka bërë vendin një qendër të rëndësishme biznesi.

Një nga burimet tha se kjo skemë ofron një mënyrë për të zgjidhur konfliktin mes SHBA-së dhe Iranit pa e detyruar asnjërën palë të kalojë “vijat e kuqe”.

Sipas tij, Irani mund të pretendojë se ka marrë kompensim për dëmet e luftës, ndërsa Uashingtoni mund të insistojë se nuk ka paguar asgjë.

Ndërkohë, Abu Dhabi siguron interesat e veta të sigurisë dhe mbron statusin e Dubait si qendër biznesi, duke e paraqitur këtë hap si investim në rindërtimin e besimit rajonal.

Një tjetër burim tha se, në këmbim të fondeve, Irani do të ndalte sulmet me raketa dhe dronë ndaj Emirateve, ndërsa do të rifillonte bashkëpunimi dypalësh në fushën e inteligjencës dhe ekonomisë.

Sipas tij, Irani ka kontaktuar të paktën edhe dy vende të tjera arabe të Gjirit për marrëveshje të ngjashme.

Sulmi i fundit i njohur iranian ndaj Emirateve ndodhi më 4 maj, kur u godit porti i Fujairahut në Gjirin e Omanit.

Burimi shtoi se bisedimet kishin nisur javë më parë, por morën hov pasi zyrtarë të lartë të Corpsi i Gardës Revolucionare Islamike vizituan Abu Dhabin javën e kaluar për t’u takuar me Sheikh Tahnoon bin Zayed Al Nahyan.

Pas kësaj vizite, zyrtarë emiratas udhëtuan në Teheran për të negociuar detajet e mekanizmit.

Fondet e ngrira

Bankat e Dubait prej kohësh mbajnë depozita të konsiderueshme të lidhura me Iranin, shumë prej të cilave janë bllokuar nga sanksionet amerikane që monitorojnë sistemin global të pagesave në dollarë.

Më 11 prill, një burim i lartë iranian i tha Reuters se SHBA kishte rënë dakord të lironte asetet iraniane të ngrira në Katar dhe banka të tjera të huaja, megjithëse një zyrtar amerikan e mohoi menjëherë këtë pretendim.

Burimi iranian tha se zhbllokimi i aseteve ishte “i lidhur drejtpërdrejt me garantimin e kalimit të sigurt nëpër Ngushticën e Hormuzit”, një çështje kyçe në bisedimet për përfundimin e konfliktit. /Al Jazeera/