Pse “Yıldırımhan” është një shtysë e madhe për kapacitetet parandaluese strategjike të Turqisë
Nga: Kazim Alam – TRT Balkan
Kur Turqia prezantoi raketën e saj të parë balistike ndërkontinentale (ICBM), Yıldırımhan në panairin e mbrojtjes dhe hapësirës ajrore SAHA 2026 në Istanbul, ajo shënoi një tjetër moment historik për industrinë e fuqishme turke të mbrojtjes, e njohur për pajisjet e saj ushtarake të teknologjisë së avancuar.
E zhvilluar nga Qendra e Kërkimit dhe Zhvillimit e Ministrisë turke të Mbrojtjes Kombëtare, Yıldırımhan ka një rreze veprimi prej 6.000 kilometrash, që korrespondon afërsisht me 15 për qind të perimetrit total të Tokës.
Raketa mund të arrijë shpejtësi deri në Mach 25 (një shpejtësi ekstreme hipersonike e barabartë me 25 herë shpejtësinë e zërit) ose pothuajse tetë kilometra në sekondë.
Këto karakteristika e bëjnë Yıldırımhan sistemin më të avancuar të goditjes me rreze të gjatë që vendi ka zhvilluar deri më tani.
Mursel Dogrul, profesor i asociuar në Kolegjin e Përbashkët të Luftës pranë Universitetit Kombëtar të Mbrojtjes së Türkiyes, tha për TRT World se raketa simbolizon pjekurinë e ekosistemit vendas të industrisë së mbrojtjes në Turqi.
“Yıldırımhan përfaqëson një avancim të rëndësishëm në ekosistemin raketor të Türkiyes, duke kaluar përtej logjikës tradicionale parandaluese të sistemeve me rreze të shkurtër dhe të mesme si J-600T Yıldırım, Bora/Khan dhe Tayfun, si dhe platformës në zhvillim Cenk”, tha Dogrul.
J-600T Yıldırım dhe Bora/Khan janë raketa turke me rreze veprimi përkatësisht 150 dhe 280 kilometra.
Tayfun është raketa e parë balistike hipersonike e Türkiyes, me një rreze deri në 1.500 kilometra, ndërsa Cenk është një raketë balistike me rreze të mesme që tejkalon 2.000 kilometrat.
Megjithëse jo të gjitha karakteristikat e Yıldırımhan janë bërë publike, ndryshimi më i dukshëm që e dallon atë nga raketat e tjera është rrezja e saj e gjatë e veprimit, theksoi Dogrul.
Me 6.000 kilometra, raketa hyn në segmentin e poshtëm të spektrit të raketave balistike ndërkontinentale, duke rritur ndjeshëm shtrirjen strategjike të Türkiyes shumë përtej rajonit të saj të afërt.
Shpejtësia deri në Mach 25 “e ndërlikon ndjeshëm” afatin kohor të ndërhyrjes për arkitekturat ekzistuese të mbrojtjes raketore, duke krijuar një avantazh të qartë në mbijetesë ndaj sistemeve të shtresëzuara të mbrojtjes ajrore, tha Dogrul.
Në të njëjtën linjë, kapaciteti i ngarkesës së Yıldırımhan e dallon atë nga raketat e tjera, shtoi ai.
Raketa e re mund të mbajë një ngarkesë deri në 3.000 kilogramë, një peshë jashtëzakonisht e madhe krahasuar me raketat e mëparshme balistike konvencionale në inventarin e Turqisë.
Ndryshe nga sistemet e mëparshme që ishin kryesisht me karburant të ngurtë, Yıldırımhan përdor katër motorë raketorë me karburant të lëngshëm me tetroksid azoti.
Ndërsa karburanti i lëngshëm sjell disa “kompromise operacionale” sa i përket gatishmërisë për lëshim, ai mundëson optimizim më të madh të rrezes dhe ngarkesës, tha Dogrul.
Nga perspektiva e mbijetesës, kombinimi i shpejtësisë hipersonike, opsioneve të trajektores në lartësi të mëdha dhe manovrueshmërisë mund ta bëjë të vështirë interceptimin e raketës nga kundërshtarët, shtoi ai.
“Edhe nëse disa prej specifikimeve mbeten të paverifikuara, vetë efekti sinjalizues është strategjikisht shumë i rëndësishëm.”
Yıldırımhan reflekton gjithashtu përparimin e vazhdueshëm të kapaciteteve vendase të mbrojtjes në Turqi.
Kalimi nga Bora, Tayfun dhe Cenk te Yıldırımhan tregon një “zgjerim gradual, por të qëndrueshëm” në propulsion, drejtim, integrim sistemesh dhe inxhinieri të goditjeve strategjike, tha ai.
Ky përparim në kapacitetet raketore forcon gjithashtu ambicien e Turqisë për t’u kthyer në një fuqi plotësisht sovrane e goditjeve me rreze të gjatë.
Industria turke e mbrojtjes është rritur me ritme të shpejta, me eksportet që tejkaluan 10 miliardë dollarë në vitin 2025, 48 për qind më shumë krahasuar me një vit më parë.
Një sinjal për kundërshtarët e mundshëm
Prezantoimi i raketës së re në SAHA 2026 ishte një vendim i menduar mirë, sipas Dogrul.
