Banka Botërore: Lufta në Iran do ta shkaktojë rritjen më të madhe të çmimeve të energjisë në 4 vjet

Çmimet e energjisë pritet të rriten me 24 për qind këtë vit, duke arritur nivelin më të lartë që nga pushtimi i Ukrainës nga Rusia në vitin 2022, pasi lufta në Lindjen e Mesme po trondit tregjet globale të mallrave, tha të martën Grupi i Bankës Botërore.

Në raportin e tij të fundit “Pasqyra e Tregjeve të Mallrave”, banka parashikoi që çmimet e përgjithshme të mallrave të rriten me 16 për qind në vitin 2026, të nxitura nga çmime më të larta të energjisë dhe plehrave kimike, si dhe çmime rekord të disa metaleve kyç.

Sulmet ndaj infrastrukturës energjetike dhe ndërprerjet e transportit në Ngushticën e Hormuzit, në të cilën kalon 35 për qind e tregtisë globale detare të naftës bruto, kanë shkaktuar goditjen më të madhe të furnizimit me naftë të regjistruar ndonjëherë, duke ulur furnizimin global me naftë fillimisht me 10 milionë fuçi në ditë, thuhet në raport.

Banka Botërore pret që nafta Brent ta përfundojë vitin 2026 me mesatare prej 86 dollarësh për fuçi, nga 69 dollarë në 2025, duke supozuar se ndërprerjet më të rënda do të përfundojnë në maj dhe se kalimi përmes Ngushticës së Hormuzit do të rikthehet gradualisht në nivelet para luftës deri në fund të vitit 2026.

Çmimet e plehrave kimike parashikohen të rriten me 31 për qind

“Lufta po godet ekonominë globale në valë të njëpasnjëshme: fillimisht përmes çmimeve më të larta të energjisë, pastaj përmes çmimeve më të larta të ushqimeve dhe në fund përmes inflacionit më të lartë, i cili do të rrisë normat e interesit dhe do ta bëjë borxhin edhe më të shtrenjtë”, tha Indermit Gill, kryeekonomisti i Grupit të Bankës Botërore dhe zëvendëspresident për Zhvillimin Ekonomik.

Ai tha se njerëzit më të varfër dhe ekonomitë në zhvillim, tashmë të ngarkuara me borxhe të larta, do të preken më rëndë.

Çmimet e plehrave kimike parashikohen të rriten me 31 për qind në vitin 2026, të nxitura nga një rritje prej 60 për qind e çmimeve të uresë, ndërsa përballueshmëria e plehrave pritet të bjerë në nivelin më të keq që nga viti 2022, duke rrezikuar të ardhurat e fermerëve dhe rendimentet e ardhshme të kulturave bujqësore.

Raporti, duke cituar Programin Botëror të Ushqimit, gjithashtu thotë se një konflikt i zgjatur mund të shtyjë deri në 45 milionë njerëz të tjerë në pasiguri akute ushqimore këtë vit.

Çmimet e metaleve bazë, përfshirë aluminin, bakrin dhe kallajin, pritet të arrijnë nivele rekord, ndërsa metalet e çmuara parashikohen të rriten mesatarisht me 42 për qind si pasojë e kërkesës për asete të sigurta në kushtet e pasigurisë gjeopolitike.

Inflacioni në ekonomitë në zhvillim parashikohet 5,1 për qind 

Banka Botërore tha se çmimet më të larta të mallrave do të rrisin inflacionin dhe do të dobësojnë rritjen ekonomike në mbarë botën.

Inflacioni në ekonomitë në zhvillim parashikohet të jetë mesatarisht 5,1 për qind në vitin 2026, një pikë përqindje më i lartë se sa pritej para luftës, ndërsa rritja ekonomike në këto vende parashikohet në 3,6 për qind, një rishikim në ulje me 0,4 pikë përqindjeje që nga janari.

Raporti paralajmëron se nafta Brent mund të arrijë mesatarisht deri në 115 dollarë për fuçi në vitin 2026 nëse konflikti përshkallëzohet, nëse dëmtohen më tej objektet kritike të naftës dhe gazit dhe nëse rikuperimi i eksporteve është i ngadalshëm.

“Vala e goditjeve gjatë dekadës së fundit ka reduktuar ndjeshëm hapësirën fiskale për t’iu përgjigjur kësaj krize historike të furnizimit me energji”, ka thënë Ayhan Kose, zëvendëskryeekonomist i Bankës Botërore dhe drejtor i Grupit të Perspektivave.

Ai u ka bërë thirrje qeverive t’i shmangin masat e gjera dhe jo të targetuara fiskale dhe të fokusohen në mbështetje të shpejtë dhe të përkohshme për familjet më të cenueshme. /TRT Balkan/