Kryediplomati izraelit pranon mosmarrëveshjet me Trumpin mbi Iranin

Ministri izraelit i Punëve të Jashtme, Gideon Saar, ka pranuar se ekzistojnë dallime me presidentin amerikan Donald Trump lidhur me Iranin, ndërsa theksoi atë që e përshkroi si përputhje strategjike afatgjatë, transmeton Anadolu.

Saar gjithashtu përjashtoi mundësinë e avancimit me aneksimin e pjesëve të Bregut Perëndimor të pushtuar, duke theksuar se kjo do të binte ndesh me qëndrimin e Trumpit.

Duke folur gjatë një takimi të mbyllur mbrëmë me anëtarë të grupit “American Friends of Likud”, Saar tha se, ndryshe nga deklaratat e Trumpit, regjimi iranian nuk e ka rifilluar pasurimin e uraniumit që nga lufta SHBA-Izrael në qershor të vitit 2025, raportoi gazeta Yedioth Ahronoth, duke cituar një regjistrim të seancës.

Izraeli dhe SHBA-ja zhvilluan një luftë 12-ditore kundër Iranit më 13 qershor të vitit të kaluar, duke synuar objekte ushtarake, bërthamore dhe civile dhe duke vrarë drejtues ushtarakë dhe shkencëtarë bërthamorë, çka rezultoi me qindra viktima.

Saar pretendoi se Izraeli nuk kërkoi një luftë të re, por veproi për shkak të asaj që e përshkroi si plane të Iranit për ta zhvendosur programin e tij bërthamor thellë nën tokë, ku do të ishte i mbrojtur nga sulmet ajrore.

“Para luftës, pamë se ata synonin ta zhvendosnin programin thellë nën tokë, ku do të ishte i mbrojtur nga forcat ajrore amerikane ose izraelite, prandaj nuk kishim opsione më të mira”, tha ai.

Pretendimi bie në kontrast me raportimet e mediave izraelite dhe amerikane që sugjerojnë se Izraeli kishte ushtruar presion ndaj administratës së Trumpit për të kryer sulme të drejtpërdrejta ushtarake kundër Iranit.

Izraeli dhe SHBA-ja e akuzojnë Iranin se synon të zhvillojë armë bërthamore, ndërsa Teherani thotë se programi i tij është për qëllime paqësore, përfshirë prodhimin e energjisë elektrike.

SHBA-ja dhe Izraeli nisën një ofensivë të përbashkët kundër Iranit më 28 shkurt, përpara se Washingtoni dhe Teherani të shpallnin një armëpushim të përkohshëm më 8 prill, i cili më pas u zgjat përmes ndërmjetësimit të Pakistanit.

Saar tha se rrëzimi i udhëheqjes së Iranit nuk ishte objektiv zyrtar i luftës, por heqja e asaj që e quajti “kërcënime ekzistenciale” për sa më gjatë të jetë e mundur.

“Izraeli ka kërkuar të krijojë kushte që mund të çojnë në ndryshim regjimi” në Iran, tha ai, duke theksuar se arritja e kësaj “nuk varet vetëm nga Izraeli”.

Më 14 prill, kreu i shërbimit sekret izraelit Mossad, David Barnea, tha se misioni lidhur me Iranin nuk do të përfundojë derisa regjimi të zëvendësohet, duke pretenduar se operacionet e inteligjencës izraelite brenda Iranit kanë prodhuar informacione “të sakta”.

“Irani është 75 herë më i madh se Izraeli. Ne nuk kishim plan për ta pushtuar apo për ta marrë nën kontroll”, tha Saar. “Në fund, gjithçka është në duart e popullit iranian”, shtoi ai.

Ai shtoi se Izraeli “do të veprojë” nëse shfaqet një mundësi e qartë për të shtyrë drejt ndryshimit të regjimit në Iran.

Ministri izraelit pretendoi gjithashtu se Irani “nuk është i gatshëm të bëjë lëshime thelbësore” lidhur me programin e tij bërthamor.

Sipas Yedioth Ahronoth, Saar konfirmoi se ekzistojnë mosmarrëveshje me Trumpin për këtë çështje, por theksoi se “në pamjen e përgjithshme, ne i shohim gjërat njësoj”.

– Aneksimi i Bregut Perëndimor

Më tej, Saar tha se Izraeli aktualisht nuk do të ndërmarrë hapa për të aneksuar pjesë të Bregut Perëndimor të pushtuar, sepse kjo do të binte ndesh me qëndrimin e Trumpit.

“Për zbatimin e sovranitetit, do të duhet ta bëjmë këtë vetëm në koordinim me SHBA-në”, tha ai.

Zyrtarët palestinezë kanë paralajmëruar se përshpejtimi i ndërtimit të vendbanimeve kolone pasqyron një përpjekje më të gjerë për të vendosur aneksim de facto në Bregun Perëndimor dhe për të minuar perspektivën e zgjidhjes me dy shtete.

Saar përsëriti kundërshtimin e Izraelit ndaj krijimit të një shteti palestinez, duke theksuar se Izraeli do të vazhdojë ndërtimin e vendbanimeve kolone në Bregun Perëndimor.

Që nga ardhja në pushtet në dhjetor të vitit 2022 e qeverisë së kryeministrit Benjamin Netanyahu, aktiviteti i vendbanimeve të paligjshme në Bregun Perëndimor të pushtuar, përfshirë Kudsin Lindor, është përshpejtuar, territor që OKB-ja e konsideron tokë palestineze të pushtuar.

Rreth 750.000 kolonë izraelitë jetojnë në qindra vendbanime në Bregun Perëndimor të pushtuar, përfshirë rreth 250.000 në Kudsin Lindor. Ata kryejnë sulme të përditshme ndaj palestinezëve.

Që nga fillimi i luftës izraelite në Gaza më 8 tetor të vitit 2023, forcat izraelite dhe kolonët kanë intensifikuar sulmet në gjithë Bregun Perëndimor, duke vrarë më shumë se 1.100 palestinezë dhe duke plagosur rreth 12.000 të tjerë, mes paralajmërimeve për një lëvizje të mundshme drejt aneksimit të territorit.

Në një opinion historik në korrik 2024, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë e shpalli të paligjshëm pushtimin e territorit palestinez nga Izraeli dhe bëri thirrje për evakuimin e të gjitha vendbanimeve kolone në Bregun Perëndimor dhe Kudsin Lindor.