Netanyahu pengoi shtatë marrëveshje armëpushimi në Gaza, zbulon raporti izraelit

Gjatë luftës në Gaza, Izraeli ka penguar vazhdimisht marrëveshjet e armëpushimit me Hamasin, edhe kur grupi palestinez kishte pranuar kushtet e tij, raportoi të premten programi hetimor HaMakor i Channel 13 në Izrael.

Sipas zyrtarëve të lartë amerikanë dhe izraelitë të intervistuar nga programi, Izraeli e ka bllokuar marrëveshjen e armëpushimit në shtatë raste gjatë pothuajse dy viteve të fushatës së tij ushtarake shkatërruese kundër enklavës së rrethuar.

Zyrtarët thanë se Kryeministri Benjamin Netanyahu ishte përgjegjësi kryesor, duke iu nënshtruar shpesh presionit nga ministrat e krahut të djathtë, përfshirë Ministrin e Financave Bezalel Smotrich dhe Ministrin e Sigurisë Kombëtare Itamar Ben Gvir.

Zëdhënësi i Departamentit të Shtetit të SHBA-së, Matthew Miller, tha se në fillim të luftës në tetor 2023, Hamasi ishte gati të lironte “disa pengje”.

“Ne kemi provuar të lidhemi me qeverinë izraelite për t’ua bërë të ditur këtë,” tha Miller, por shtoi se Uashingtoni nuk arriti të “bindte askënd atje që të na merrte seriozisht”, duke iu referuar udhëheqjes izraelite.

Burime pranë kryeministrit i thanë një anëtari të ekipit negociator izraelit se “nuk do të ketë marrëveshje këtu, këta janë terroristë të ISIS-it dhe fundi i tyre është vdekja”.

Ministri i Mbrojtjes në atë kohë, Yoav Gallant, tha se kishte urdhëruar vartësit: “Askush të mos flasë me Hamasin”, duke shtuar se donte që grupi të “na vinte neve” pasi ushtria izraelite “t’ua fuste kokën nën ujë” që “të mos mund të merrnin frymë”.

Gadi Eisenkot, anëtar i Kabinetit të Luftës, tha se qeveria fillimisht nuk bëri asnjë përpjekje për të siguruar lirimin e pengjeve, duke vënë në dukje se “në objektivat e luftës nuk ka asnjë fjalë për pengjet dhe kthimin e tyre”. Ai shtoi se armëpushimi i parë në nëntor 2023 erdhi vetëm pasi Netanyahu dhe Gallant vendosën pengesa.

Eisenkot tha se marrëveshja mund të ishte zgjatur, por qeveria izraelite refuzoi të vazhdonte pa angazhimin e Hamasit për lirimin e grave të mbetura peng.

“Sot do të kishim mundur të sillnim njerëz seriozisht të plagosur dhe të moshuar gjallë, të cilët fatkeqësisht më vonë u vranë ose u ekzekutuan,” shtoi ai.

Pushtimi i Rafahut
Sipas HaMakor, duke filluar nga janari 2024, zyrtarët e lartë izraelitë, përfshirë Netanyahun, mashtruan mediat izraelite për progresin drejt një marrëveshjeje, megjithëse asnjë mirëkuptim me Hamasin nuk ekzistonte atë kohë.

Bisedimet për armëpushim u zhvilluan në Paris në janar dhe shkurt, por burimet e përfshira në negociata thanë se qeveria refuzoi kërkesën e Hamasit për të lejuar kthimin e palestinezëve të zhvendosur në pjesën veriore të Rripit të Gazës.

Miller tha se Izraeli pranoi një propozim amerikan në prill 2024, pak para pushtimit tokësor të qytetit jugor të Rafahut, për një armëpushim gjashtë-javor. Plani nuk kërkonte që Izraeli të përfundonte luftën, por synonte të ndalte operacionin ushtarak në Rafah. Megjithatë, këmbëngulja e Netanyahut për të pushtuar qytetin pavarësisht marrëveshjes e komplikoi situatën.

“Ju mund të imagjinoni sa e vështirë e bëri këtë për të arritur një marrëveshje. Hamasi nuk e pranoi propozimin dhe humbi motivimin kryesor për të rënë dakord,” tha Miller.

Pushtimi i Rafahut nga Izraeli në maj 2024 në fund e bëri që negociatat të dështojnë.

Marrëveshjet sipas interesit
Miller tha se kishte tension mes administratës Biden dhe qeverisë izraelite, por ai u minimizua publikisht sepse Hamasi prirej të forconte qëndrimet në raste të tilla.

“Ka pasur raste kur ne kemi dashur shumë të dalim publikisht dhe të bëjmë të qartë se kryeministri po e bënte tepër të vështirë arritjen e një marrëveshjeje,” tha ai.

“Por e diskutuam mes nesh dhe vendosëm që kjo nuk do të sillte asgjë,” shtoi Miller, duke theksuar se SHBA-ja kurrë nuk ka bërë ndonjë ofertë për Hamasin që nuk ishte e pranueshme për Izraelin.

Një negociator i lartë izraelit tha për Channel 13 se stili i negociatave të administratës Biden ishte “relativisht i butë”.

HaMakor raportoi se çdo marrëveshje mes Izraelit dhe Hamasit “ishte bërë sipas interesave të qeverisë izraelite – me fjalë të tjera, sipas interesave politike të kryeministrit”.

Në maj 2024, Netanyahu miratoi një propozim që do të kishte përfunduar luftën, siguruar kthimin e pengjeve dhe rivendosur Autoritetin Palestinez në Gaza, por ai tërhoqi mbështetjen e tij pak më vonë, sipas Eisenkot.

Fjalimi i Presidentit Joe Biden në fund të atij muaji, ku ai përshkroi propozimin izraelit, synonte, sipas Miller, të pengonte Netanyahun të tërhiqej.

“Ne kemi parë qeverinë e Izraelit që përpiqej të sabotonte përpjekjet për arritjen e një armëpushimi,” tha Miller. “Ata gjithmonë kërkonin mënyra për të shtuar kushte ose për të vështirësuar termat.”

Në muajt në vijim, Netanyahu vazhdoi të forconte qëndrimin e tij, duke këmbëngulur për kontrollin izraelit mbi Korridorin e Filadelfisë në jug të Gazës.

Në janar 2025, Izraeli dhe Hamasi nënshkruan një marrëveshje me dy faza pas muajsh negociatash të vështira, gjatë të cilave Izraeli nuk ishte i gatshëm të bënte lëshime mbi numrin e të burgosurve palestinezë që duhej të liroheshin, sipas HaMakor.

Gallant tha se marrëveshja e janarit “është e njëjta si marrëveshja e korrikut”.

“E njëjta marrëveshje, vetëm fatkeqësisht me më pak pengje,” shtoi ai.

Megjithëse marrëveshja synonte të çonte në një armëpushim të përhershëm, Miller tha se administrata Trump “nuk e detyroi qeverinë izraelite të respektonte kushtet dhe i lejoi kryeministrit të rifillonte luftën” kur Izraeli përfundoi në mënyrë të njëanshme armëpushimin në mars.

“Do ta luftojmë këtë luftë për dekada”
Sipas Miller, Netanyahu i tha ish-Sekretarit të Shtetit të SHBA-së Antony Blinken: “Ne do të luftojmë këtë luftë për dekada të tëra. Kështu ka qenë, kështu do të jetë.”

Të hënën, Hamasi tha se kishte pranuar një propozim armëpushimi, i cili, sipas mediave izraelite, plotësonte shumicën e kërkesave të paraqitura nga i dërguari i Presidentit Donald Trump, Steve Witkoff.

Dy ditë më vonë, megjithatë, Izraeli nisi një sulm të ri për të marrë qytetin e Gazës, një lëvizje që besohet të shënojë fazën e parë të pushtimit të plotë të Rripit të Gazës. Hamasi që atëherë ka akuzuar Izraelin për injorim të qëllimshëm të përpjekjeve për arritjen e një armëpushimi.

Familjet e pengjeve gjithashtu akuzojnë Netanyahun për përpjekje për të bllokuar marrëveshjen.

“Netanyahu ka vendosur të fundosë një marrëveshje tjetër dhe të vulosë fatin e 20 pengjeve dhe 100 ushtarëve në qytetin e Gazës,” tha Nimrod Cohen, vëllai i një ushtari të zënë peng, gjatë një demonstrate në Tel Aviv këtë javë.

“Kur Hamasi do një marrëveshje të pjesshme, Netanyahu do një marrëveshje të plotë – dhe anasjelltas.”

Einav Zangauker, nëna e një pengu tjetër, Matan Zangauker, tha në një demonstratë të veçantë: “Netanyahu po gënjen kur thotë: ‘ne jemi gati për një marrëveshje të plotë dhe përfundimin e luftës’.”

“Ashtu si në marrëveshjen e fundit që qeveria izraelite e prishi para se të arrinte në Fazën B, këtë herë gjithashtu Netanyahu llogariti konsideratat e tij politike dhe vendosi ta prishë atë.”