Pushtimi izraelit i Gazës, Libanit dhe Sirisë shtrihet përtej asaj që tregojnë hartat

Që nga 7 tetori 2023, hartat e kontrollit ushtarak izraelit në zonat përreth nuk janë më thjesht vija të shpallura në deklarata zyrtare apo të vizatuara në harta ushtarake.

Pas çdo marrëveshjeje armëpushimi, ka dalë një hartë e re – dhe pas çdo harte, lindin pyetje në terren: Ku ndodhen realisht forcat? A përputhen shenjat në terren, operacionet e shkatërrimit dhe pozicionet ushtarake me atë që deklarohet në letër?

Ekipi i Hetimeve Digjitale i Al Jazeera, në kuadër të Njësisë së Burimeve të Hapura, ndoqi tre zona ku janë formësuar kufij të rinj të pranisë ushtarake izraelite: Rripi i Gazës, Libani jugor dhe Siria jugore.

Në Gaza, analiza u përqendrua te “Vija e Verdhë”, e cila u shfaq në hartat e marrëveshjes së armëpushimit si kufiri i kontrollit izraelit brenda territorit, e shënuar në terren me blloqe betoni të verdha.

Në Libanin jugor, hetimi analizoi zonën ushtarake të shpallur nga Izraeli pas armëpushimit me atë vend, duke e krahasuar me imazhet satelitore për të parë realitetin në fshatrat dhe qytetet e prekura.

Ndërsa për Sirinë jugore, ku nuk ekziston një hartë e tillë zyrtare izraelite, analiza u përqendrua në pozicionet fikse ushtarake përtej “Vijës Alfa”, që ndan Lartësitë e pushtuara të Golanit nga pjesa tjetër e territorit sirian.

Duke qenë se secila zonë ofronte lloje të ndryshme provash, hetimi kombinoi harta zyrtare të publikuara nga ushtria izraelite, imazhe satelitore pas armëpushimeve, analiza hapësinore me Sistemin Gjeografik të Informacionit (GIS) dhe të dhëna nga ACLED.

Gaza: Kur “Vija e Verdhë” nuk mjafton për të përshkruar realitetin

Në Gaza, historia fillon me një vijë të vizatuar nga ushtria izraelite pas marrëveshjes së armëpushimit të 10 tetorit 2025. E njohur si “Vija e Verdhë”, ajo u paraqit si kufiri që ndan zonat e kontrollit ushtarak izraelit, duke mbuluar rreth 200 km².

Megjithatë, analiza në terren tregoi një hendek mes asaj që paraqitej në hartë dhe realitetit.

Duke përdorur imazhe satelitore dhe lokalizimin e blloqeve të betonit të vendosura deri në shkurt 2026, u zbulua se këto shenja shpesh shkonin përtej kufijve zyrtarë – në disa raste me qindra metra.

Më 20 nëntor, Zyra Mediatike e Qeverisë në Gaza njoftoi se forcat izraelite kishin avancuar në lindje të qytetit të Gazës dhe kishin zhvendosur shenjat e verdha drejt perëndimit, duke zgjeruar kontrollin me rreth 300 metra, njëkohësisht me zhvendosjen e familjeve palestineze nga lagjet Shujaiya dhe Tuffah.

Sipas hartave të marrëveshjes së tetorit 2025, “Vija e Verdhë” mbulonte rreth 53 për qind të territorit të Gazës. Por në disa zona, sidomos në veri dhe në qytetin e Gazës, kontrolli u zgjerua më tej, duke arritur deri në 54.7 për qind.

Libani jugor: Imazhet satelitore sfidojnë kufijtë e shpallur

Modeli i parë në Gaza përsëritet edhe në Libanin jugor, por në një shkallë më të madhe.

Sipas hartave zyrtare izraelite pas armëpushimit të 17 prillit 2026, zona nën kontroll ushtarak arrinte rreth 570 km².

Megjithatë, analizat satelitore për periudhën 24 prill – 19 maj 2026 treguan se operacionet e shkatërrimit nuk kufizoheshin brenda kësaj vije.

Gjurmë dëmtimi u identifikuan edhe në zona jashtë kufijve të shpallur. Krahasimet e imazheve tregojnë se ndërtesa u shkatërruan edhe pas hyrjes në fuqi të armëpushimit, si në rastin e qytetit Zawtar al-Sharqiyah.

Siria jugore: Një hartë pa shpallje zyrtare

Në Sirinë jugore, situata është më komplekse pasi nuk ekziston një vijë zyrtare si në Gaza apo Liban.

Hetimi identifikoi një rrjet pozicionesh ushtarake izraelite përtej “Vijës Alfa”, që ndan Golanin e pushtuar nga territori sirian sipas marrëveshjes së vitit 1974.

Këto pozicione nuk janë të izoluara, por formojnë një brez ushtarak nga Jabal al-Sheikh në veri deri te lumi Yarmouk në jug.

Duke analizuar këto pika, hetimi vlerëson se rreth 235 km² në Sirinë jugore janë nën kontroll ushtarak izraelit – megjithëse kjo nuk është një shifër zyrtare, por një vlerësim i bazuar në praninë reale në terren.

Megjithatë, kjo nuk është e gjitha. Të dhënat nga ACLED tregojnë mbi 800 ndërhyrje ushtarake izraelite brenda territorit sirian midis dhjetorit 2024 dhe janarit 2026.

Disa prej këtyre operacioneve kanë depërtuar deri në 63 kilometra brenda Sirisë.

Pamja e përgjithshme

Sipas hetimit, territori total nën kontroll ushtarak izraelit vlerësohet në rreth 1,000 km², i shpërndarë në tre zona kryesore: Gaza, Libani jugor dhe Siria jugore.

Kjo shifër nuk bazohet në një burim të vetëm: në Gaza dhe Liban ajo mbështetet në kufijtë e shpallur nga vetë Izraeli, ndërsa në Siri në analiza të pavarura mbi kontrollin real në terren.

Përfundimi i përgjithshëm është se prania ushtarake izraelite nuk përputhet gjithmonë me hartat zyrtare, por shtrihet përtej tyre, duke krijuar një realitet më të gjerë dhe më dinamik në terren. /Al Jazeera/