Dita e të Burgosurve Palestinezë: Çfarë ndodhi në Palestinë më 17 prill 1971?

Çdo vit më 17 prill shënohet Dita e të Burgosurve Palestinezë, për të kujtuar gjendjen e mijëra burrave, grave dhe fëmijëve që mbahen në burgjet izraelite.

Kujtimi i këtij viti theksohet nga ligji i ri për dënimin me vdekje i Izraelit, i cili synon ekskluzivisht palestinezët e dënuar për sulme vdekjeprurëse. Organizatat për të drejtat e njeriut e kanë cilësuar këtë masë si shkelje të së drejtës ndërkombëtare dhe thelbësisht diskriminuese. Shefi i të drejtave të njeriut në Kombet e Bashkuara e ka quajtur atë një “krim të mundshëm lufte”.

Sipas organizatës për të drejtat e të burgosurve Addameer, rreth 10,000 palestinezë ndodhen aktualisht në burgjet izraelite, si në Izrael ashtu edhe në territoret e pushtuara. Për palestinezët, ata konsiderohen të burgosur politikë që duhet të lirohen.

Ja çfarë dihet për Ditën e të Burgosurve Palestinezë dhe situatën me të cilën përballen palestinezët në paraburgim izraelit.

Çfarë ndodhi më 17 prill 1971?
Më 17 prill 1971 u lirua Mahmoud Bakr Hejazi, në këmbimin e parë të të burgosurve mes Izraelit dhe Palestinës.

Në vitin 1974, Këshilli Kombëtar Palestinez (PNC) e shpalli zyrtarisht 17 prillin si Ditën e të Burgosurve Palestinezë.

Që atëherë, kjo ditë shërben si një moment solidariteti kombëtar dhe ndërkombëtar, duke vënë në pah luftën palestineze kundër pushtimit të vazhdueshëm izraelit të tokave palestineze.

Sa palestinezë ndodhen në paraburgim izraelit?
Deri në fillim të prillit, më shumë se 9,600 palestinezë ndodheshin në paraburgim izraelit. Prej tyre:

• 3,532 janë të paraburgosur administrativë – të mbajtur pa akuzë ose gjykim
• 342 janë fëmijë
• 84 janë gra
• 119 po vuajnë dënime të përjetshme

Çfarë është paraburgimi administrativ?
Paraburgimi administrativ është një politikë e kahershme izraelite për të mbajtur palestinezë – burra, gra dhe fëmijë – pa akuzë ose gjykim për periudha gjashtëmujore, të cilat mund të rinovohen pafundësisht.

Ndërsa Izraeli thotë se kjo politikë i lejon autoritetet të mbajnë të dyshuarit ndërsa vazhdojnë të mbledhin prova, kritikët dhe organizatat për të drejtat e njeriut thonë se sistemi abuzohet gjerësisht dhe mohon procesin e rregullt ligjor.

Pse mbahen fëmijë palestinezë në burgjet izraelite?
Izraeli është i vetmi vend në botë që gjykon fëmijët në gjykata ushtarake, shpesh duke ua mohuar të drejtat themelore. Sipas Addameer, 342 fëmijë ndodheshin këtë muaj në burgjet izraelite.

Që nga shpërthimi i Intifadës së dytë në vitin 2000, më shumë se 12,000 fëmijë palestinezë janë arrestuar nga forcat izraelite.

Sipas organizatave për të drejtat e fëmijëve, fëmijët e arrestuar shpesh i nënshtrohen torturës fizike dhe psikologjike. Ata merren në pyetje pa praninë e një prindi ose avokati, ndërsa kritikët akuzojnë Izraelin për përdorimin e ndalimit të tyre për t’i kthyer në informatorë dhe për të zhvatë familjet e tyre përmes gjobave të larta.

Çfarë lloj gjykimesh marrin palestinezët?
Të burgosurit palestinezë gjykohen dhe dënohen në gjykata ushtarake, dhe jo në gjykata civile.

E drejta ndërkombëtare i lejon Izraelit të përdorë gjykata ushtarake në territoret e pushtuara. Megjithatë, në Palestinë funksionon një sistem i dyfishtë ligjor: kolonët izraelitë në Bregun Perëndimor dhe Jerusalemin Lindor i nënshtrohen ligjit civil izraelit, ndërsa palestinezët gjykohen sipas ligjit ushtarak izraelit në gjykata të drejtuara nga ushtarë dhe oficerë izraelitë.

Çfarë është ligji i ri për dënimin me vdekje?
Sipas ligjit të ri, gjykatat ushtarake mund të vendosin dënimin me vdekje për palestinezët e dënuar për vrasjen e izraelitëve në akte të cilësuara si “terrorizëm”. Ky ligj nuk zbatohet në të njëjtën mënyrë për izraelitët hebrenj të dënuar për vrasjen e palestinezëve, duke thelluar pabarazitë ligjore.

Ligji, i miratuar më 30 mars dhe që pritet të hyjë në fuqi deri në fund të prillit, do të zbatohet për palestinezët nga Bregu Perëndimor që gjykohen në gjykata ushtarake izraelite, në kohën kur lufta në Rripin e Gazës vazhdon.

Autoriteti Palestinez e ka dënuar projektligjin si “krim lufte kundër popullit palestinez”, duke theksuar se ai shkel Konventën e Katërt të Gjenevës, veçanërisht mbrojtjet për individët dhe garancitë për gjykime të drejta.

Organizata për të drejtat e njeriut B’Tselem theksoi para miratimit të ligjit se shkalla e dënimeve për palestinezët në gjykatat ushtarake është rreth 96 për qind.

“Ligji është formuluar në mënyrë të tillë që synon vetëm palestinezët. Ai do ta kthejë vrasjen e palestinezëve në një mjet të pranuar dhe të zakonshëm ndëshkimi përmes disa mekanizmave,” thuhej në një postim të organizatës në X.

“Në shumë raste, këto dënime bazohen në ‘rrëfime’ të marra përmes presionit dhe torturës gjatë marrjes në pyetje,” shtoi organizata.

Një milion palestinezë të ndaluar që nga viti 1967
Politikat izraelite të ndalimit kanë ndikuar thellë në jetën palestineze për dekada. Sipas Komisionit Palestinez për të Burgosurit dhe Ish-të Burgosurit, që nga viti 1967, forcat izraelite kanë ndaluar rreth një milion palestinezë, ose rreth 20 për qind të popullsisë palestineze. Statistikisht, kjo do të thotë se një në pesë palestinezë ka qenë i burgosur në një moment të jetës së tij.

Për shumë familje, arrestimet janë bërë të pashmangshme. Kjo praktikë sistematike ka fragmentuar komunitetet, ka përjetësuar cikle traume dhe ka gjeneruar pakënaqësi të gjerë.

Ndërsa fushata e arrestimeve vazhdon, shumë palestinezë besojnë se burgosjet masive nuk janë thjesht pasojë e pushtimit, por një mjet i qëllimshëm kontrolli. Për mijëra të burgosur aktualisht pas hekurave, liria mbetet e pasigurt – ashtu siç ka qenë për breza të tërë para tyre. /Al Jazeera/