Evropa në iniciativa për sisteme të reja pagesash për t’u shkëputur nga varësia e SHBA-së
Evropa po ndërmerr iniciativa të reja për të zvogëluar varësinë nga sistemet e pagesave me bazë në SHBA dhe për të ndërtuar një infrastrukturë pagesash të sigurt dhe të pavarur, raporton Anadolu.
Që nga rizgjedhja dhe rikthimi në detyrë i presidentit të SHBA-së, Donald Trump vitin e kaluar, marrëdhëniet e Washingtonit me aleatët e saj më të ngushtë në diplomaci, mbrojtje dhe tregti janë tensionuar gjithnjë e më shumë, veçanërisht me BE-në dhe Mbretërinë e Bashkuar.
Trumpi i ka kërkuar vazhdimisht Evropës të rrisë shpenzimet e mbrojtjes dhe të marrë përsipër përgjegjësi më të mëdha ndërkohë që kërcënon me tarifa dhe rrit mundësinë e aneksimit të Grenlandës, një territor autonom i Danimarkës, duke tensionuar më tej lidhjet transatlantike.
Në këtë sfond, vendet evropiane po ndërmarrin hapa konkretë për të forcuar vetëmjaftueshmërinë në sistemet e pagesave, veçanërisht pasi konsumatorët mbështeten më pak në para të gatshme dhe më shumë në transaksionet dixhitale.
BE-ja e sheh varësinë nga sistemet e kontrolluara nga të huajt jo vetëm si një dobësi ekonomike, por edhe si një rrezik gjeopolitik, duke pasur parasysh se Visa, Mastercard, PayPal dhe Alipay përbëjnë shumicën e pagesave me karta dhe celular në Evropë dhe operohen jashtë bllokut.
Presidentja e Bankës Qendrore Evropiane (BQE), Christine Lagarde theksoi së fundmi se blloku ka nevojë urgjente për sistemin e vet të pagesave dixhitale.
Edhe pse BQE-ja ka punuar prej vitesh për një euro dixhitale, ende nuk janë arritur rezultate të prekshme. Euro dixhitale parashikohet si një version elektronik i parave të gatshme fizike të lëshuara nga BQE-ja.
Ndryshe nga kriptovalutat, të cilat funksionojnë në rrjete të decentralizuara blockchain, euro dixhitale do të menaxhohet nga një autoritet qendror. Thirrjet po rriten në të gjitha shtetet anëtare të BE-së për përparim më të shpejtë në euron dixhitale për të zvogëluar varësinë nga ofruesit e pagesave në SHBA.
Iniciativa Evropiane e Pagesave (EPI), e udhëhequr nga bankat kryesore evropiane, synon të krijojë një infrastrukturë të unifikuar pagesash në të gjithë kontinentin dhe të ofrojë një alternativë vendase ndaj Visa dhe Mastercard.
Mbretëria e Bashkuar po bën përpjekje të ngjashme. Drejtuesit e lartë të bankave janë planifikuar të mbajnë takimin e tyre të parë të premten, të kryesuar nga drejtori ekzekutiv i Barclays UK, Vim Maru, për të eksploruar krijimin e një sistemi alternativ.
Rreth 95 për qind e transaksioneve me karta në Mbretërinë e Bashkuar u përpunuan përmes Mastercard dhe Visa, sipas të dhënave të vitit 2025 nga Rregullatori i Sistemeve të Pagesave (PSR) i Mbretërisë së Bashkuar.
Globalisht, Visa mbetet rrjeti i pagesave më i përdorur gjerësisht, duke trajtuar 257.5 miliardë transaksione me vlerë 14.2 trilion dollarë vitin e kaluar. Mastercard përpunoi 160 miliardë transaksione me një total prej 9.8 trilionë dollarësh në vitin 2024.
Sisteme të tjera të mëdha globale të pagesave përfshijnë UPI, UnionPay, AliPay, WeChat Pay, SEPA, PIX, PromptPay dhe PayPal.
Në Turqi, sistemi vendas i pagesave Troy ka luajtur rol qendror në avancimin e pavarësisë së “FiinTech” (Financial Technology) dhe forcimin e ekosistemit të pagesave dixhitale.
Troy përpunoi transaksione me një vlerë totale prej 4.8 trilionë lira turke (109.4 miliardë dollarë) vitin e kaluar, duke shënuar rritje prej 125 për qind nga viti në vit, me pjesën e saj të tregut që arriti në 25.3 për qind.
