OKB sërish bën thirrjen për armëpushim në Sudan për shkak të “vuajtjeve të paimagjinueshme” të civilëve

Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, Antonio Guterres, ka bërë thirrje për një armëpushim të menjëhershëm në luftën brutale civile në Sudan, e cila, sipas OKB-së, ka krijuar krizën më të rëndë humanitare në botë.

Apeli i Guterres, i bërë vonë të premten, pason një nismë paqeje të paraqitur nga kryeministri i Sudanit, Kamil Idris, në Këshillin e Sigurimit të OKB-së të hënën, e cila kërkonte çarmatimin e forcave paraushtarake të Mbështetjes së Shpejtë (RSF).

Plani u hodh poshtë nga RSF-ja si “mendim dëshiror”.

Lufta shpërtheu në prill të vitit 2023, kur nisi një përplasje për pushtet mes ushtrisë sudaneze dhe grupit paraushtarak RSF. Që atëherë, konflikti ka zhvendosur brenda vendit 9.6 milionë persona dhe ka detyruar 4.3 milionë të tjerë të largohen drejt vendeve fqinje, ndërsa 30.4 milionë sudanezë kanë nevojë për ndihmë humanitare, sipas të dhënave të OKB-së.

Ndihmës-sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Mohamed Khaled Khiari, i tha këtë javë Këshillit të Sigurimit se frika për intensifikimin e luftimeve gjatë sezonit të thatë tashmë është konfirmuar.

“Çdo ditë që kalon sjell nivele tronditëse dhune dhe shkatërrimi,” tha ai. “Civilët po përballen me vuajtje të jashtëzakonshme, të paimagjinueshme, pa asnjë shenjë fundi në horizont.”

Konflikti është zhvendosur javët e fundit në rajonin qendror të Kordofanit në Sudan, ku Forcat e Mbështetjes së Shpejtë (RSF) kanë marrë nën kontroll më 8 dhjetor fushën strategjike të naftës Heglig. Marrja e saj nxiti forcat e Sudanit të Jugut të hyjnë në territorin sudanez për të mbrojtur infrastrukturën, gjë që, sipas Khiarit, pasqyron “natyrën gjithnjë e më komplekse të konfliktit dhe shtrirjen e tij në rritje në nivel rajonal”.

RSF-ja ka nisur gjithashtu një ofensivë përfundimtare për të konsoliduar kontrollin e plotë mbi shtetin e Darfurit Verior, duke sulmuar qytete në rajonin Dar Zaghawa pranë kufirit me Çadin që prej 24 dhjetorit. Kjo ofensivë rrezikon të mbyllë korridorin e fundit të arratisjes për civilët që ikin nga vendi drejt Çadit.

Dhuna u përhap përtej kufijve të Sudanit të premten, kur një sulm me dron vrau dy ushtarë çadianë në një kamp ushtarak në qytetin kufitar Tine.

Një zyrtar i inteligjencës ushtarake të Çadit i tha agjencisë Reuters se droni kishte ardhur nga Sudani, ndonëse mbetet e paqartë nëse ishte lëshuar nga ushtria apo nga RSF-ja. Çadi ka vendosur forcat ajrore në gjendje gatishmërie të lartë dhe ka paralajmëruar se do të “ushtrojë të drejtën për kundërpërgjigje” nëse sulmi konfirmohet si i qëllimshëm.

Pavarësisht intensifikimit të konfliktit, OKB-ja shënoi një përparim të rrallë, duke bërë të ditur të premten se kishte kryer misionin e parë të vlerësimit në el-Fasher që nga rënia e qytetit nën kontrollin e RSF-së.

Koordinatorja Humanitare e OKB-së, Denise Brown, tha se misioni pasoi “muaj luftime intensive, rrethimi dhe shkelje të përhapura ndaj civilëve dhe punonjësve humanitarë”, duke shtuar se “qindra mijëra civilë janë detyruar të largohen nga el-Fasher dhe zonat përreth”.

Më herët këtë muaj, Universiteti Yale publikoi një raport që dokumenton vrasje masive sistematike nga RSF-ja në el-Fasher, me pamje satelitore që tregojnë prova të djegieve dhe varrosjes së mbetjeve njerëzore në shkallë masive.

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, paralajmëroi javën e kaluar se luftimet ishin “tmerruese” dhe “çnjerëzore”, duke thënë në një konferencë shtypi se “një ditë historia e asaj që ka ndodhur realisht atje do të bëhet e njohur dhe të gjithë të përfshirët do të duken keq”.

Rubio tha se dëshironte që lufta të përfundonte para Vitit të Ri, por nuk ka asnjë tregues të fortë se është bërë përparim.

Plani i paqes i kryeministrit Idris parashikonte një armëpushim të menjëhershëm të monitoruar nga OKB-ja dhe tërheqjen e plotë të RSF-së nga rreth 40 për qind e territorit të Sudanit që ajo kontrollon. Por një këshilltar i liderit të RSF-së, Mohamed Hamdan “Hemedti” Dagalo, e hodhi poshtë propozimin si “më afër fantazisë sesa politikës”.

Pas kthimit në Port Sudan të premten, Idris vendosi një vijë të kuqe, duke deklaruar se qeveria do të refuzojë forcat ndërkombëtare paqeruajtëse, pasi Sudani ka qenë “i djegur” prej tyre në të kaluarën. /Al Jazeera/