Gjashtë milionë njerëz në Haiti përballen me uri akute ndërsa dhuna e bandave përhapet

Më shumë se gjysma e popullsisë së Haitit po përjeton nivele kritike urie, ndërsa grupet e armatosura po forcojnë kontrollin në të gjithë këtë vend të Karaibeve dhe ekonomia e rrënuar po zhytet gjithnjë e më thellë në krizë.

Një raport i publikuar të premten nga Klasifikimi i Fazës së Sigurisë Ushqimore të Integruar (IPC) zbuloi se rreth 5.7 milionë haitianë – nga një popullsi prej afërsisht 11 milionë banorësh – po përballen me mungesë të rëndë ushqimi. Kriza pritet të përkeqësohet më tej pasi dhuna e bandave zhvendos familje, shkatërron prodhimin bujqësor dhe pengon ndihmat të arrijnë tek ata që kanë më shumë nevojë.

Vlerësimi tregon se 1.9 milionë persona tashmë ndodhen në nivel emergjent urie, me mungesë të theksuar ushqimi dhe shkallë të rrezikshme të kequshqyerjes, ndërsa 3.8 milionë të tjerë përballen me pasiguri ushqimore në nivel krize.

Situata pritet të përkeqësohet edhe më tej, me gati gjashtë milionë njerëz që parashikohet të përballen me uri akute deri në mesin e vitit 2026, kur Haiti do të hyjë në sezonin e tij të dobët bujqësor.

Qeveria e Haitit njoftoi të premten krijimin e një Zyre për Sigurinë Ushqimore dhe Ushqyerjen, që do të koordinojë përpjekjet e ndihmës. Louis Gerald Gilles, anëtar i këshillit presidencial kalimtar, tha se autoritetet do të mobilizojnë shpejt burimet për të ndihmuar më të prekurit.

Por përpjekjet përballen me pengesa të mëdha. Grupet e armatosura kontrollojnë rreth 90 për qind të kryeqytetit Port-au-Prince, dhe muajt e fundit janë zgjeruar edhe në zonat bujqësore.

Dhuna ka detyruar 1.3 milionë njerëz të largohen nga shtëpitë e tyre – një rritje prej 24 për qind që nga dhjetori – me shumë prej tyre që strehohen në kampe të përkohshme të mbipopulluara pa shërbime bazë.

Fermat që kanë mbetur aktive duhet të negociojnë me bandat për qasje dhe shpesh u dorëzojnë pjesë të prodhimit. Bizneset e vogla janë mbyllur, duke zhdukur burimet e të ardhurave për mijëra familje. Edhe kur korrjet janë normale, produktet nuk mund të transportohen drejt kryeqytetit, pasi bandat bllokojnë rrugët kryesore.

Devastimi ekonomik e thellon krizën. Haiti ka hyrë në vitin e gjashtë radhazi të recesionit, ndërsa çmimet e ushqimeve u rritën me 33 për qind në korrikun e kaluar krahasuar me një vit më parë.

Emergjenca që po thellohet ndikon veçanërisht tek fëmijët. Një raport i veçantë këtë javë tregoi se 680,000 fëmijë janë zhvendosur për shkak të dhunës – pothuajse dyfish i shifrave të mëparshme – ndërsa më shumë se 1,000 shkolla janë mbyllur dhe qindra të mitur janë rekrutuar nga grupet e armatosura.

Komuniteti ndërkombëtar autorizoi këtë muaj një forcë të re prej 5,550 anëtarësh për shtypjen e bandave nën mandatin e Kombeve të Bashkuara, në vend të një misioni më të vogël që kishte hasur vështirësi financiare.

Megjithatë, situata e sigurisë mbetet e paqëndrueshme. Të enjten, shpërthyen të shtëna të rënda me armë ndërsa zyrtarë të qeverisë tentuan të mblidheshin në Pallatin Kombëtar në qendër të Port-au-Prince, duke u detyruar të evakuohen me shpejtësi nga një zonë e kontrolluar prej kohësh nga bandat.

Martine Villeneuve, drejtoreshë e organizatës Action Against Hunger në Haiti, paralajmëroi se ndonëse janë bërë disa përmirësime, përparimi mbetet i brishtë pa investime afatgjata që adresojnë shkaqet rrënjësore të krizës. /Al Jazeera/