Si po e shkatërron Izraeli infrastrukturën shëndetësore në Libanin jugor

Sulmet e Izraelit ndaj Libanit po ushtrojnë një presion të madh mbi sistemin shëndetësor libanez, në atë që ekspertët dhe analistët thonë se është pjesë e një përpjekjeje për të detyruar popullsinë të largohet nga jugu i vendit.

Një muaj pas intensifikimit të fundit të sulmeve, Izraeli ka vrarë 53 punonjës shëndetësorë, ka shkatërruar 87 ambulanca ose qendra mjekësore dhe ka detyruar mbylljen e pesë spitaleve, sipas Ministrisë së Shëndetësisë së Libanit.

“Sulmet izraelite dhe urdhrat masivë për evakuim po i shkëpusin njerëzit nga kujdesi shëndetësor dhe po e zvogëlojnë hapësirën për funksionimin e shërbimeve mjekësore,” tha Luna Hammad, koordinatore mjekësore për Libanin në organizatën Mjekët pa Kufij (MSF), duke shtuar se MSF ka vërejtur “një model të dokumentuar sulmesh që prekin sistemin shëndetësor”.

Zhvendosja e popullsisë e nxitur nga shkatërrimi i shëndetësisë

Më 2 mars, Izraeli intensifikoi sërish luftën në Liban pasi Hezbollah reagoi për herë të parë pas më shumë se një viti ndaj sulmeve izraelite.

Hezbollahu, i mbështetur nga Irani, deklaroi se sulmi ishte hakmarrje për vrasjen nga SHBA dhe Izraeli të Udhëheqësit Suprem iranian, Ajatollah Ali Khamenei, dy ditë më parë. Një armëpushim mes Izraelit dhe Hezbollahut kishte qenë në fuqi që nga 27 nëntori 2024, megjithëse OKB kishte regjistruar mbi 10,000 shkelje nga ana e Izraelit dhe qindra viktima libaneze.

Izraeli përdori sulmin e Hezbollahut si justifikim për të zgjeruar goditjet në të gjithë Libanin dhe për të urdhëruar evakuime masive në jug të vendit dhe në periferitë jugore të Bejrutit. Aktualisht, rreth 1.2 milionë njerëz janë zhvendosur nga shtëpitë e tyre, ndërsa forcat izraelite kanë nisur një ofensivë tokësore në jug, me synimin e shpallur për të pushtuar rajonin dhe për të krijuar një zonë të ashtuquajtur sigurie.

Në këtë kontekst, infrastruktura shëndetësore e Libanit jugor është shkatërruar rëndë, duke përfshirë sulme ndaj personelit mjekësor, ambulancave, qendrave të mbrojtjes civile dhe spitaleve.

“Ne kemi parë disa objekte shëndetësore që janë sulmuar drejtpërdrejt,” tha Dr. Abdinasir Abubakar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH), duke përmendur edhe largimin e punonjësve shëndetësorë si pjesë e dobësimit të sistemit.

Të martën, spitali universitar Jabal Amel në qytetin Tiro u godit për herë të pestë, ndërsa pesë spitale janë detyruar të evakuohen gjatë muajit të fundit.

Edhe para luftës, sistemi shëndetësor i Libanit ishte në gjendje të dobët për shkak të krizave të shumta, përfshirë krizën financiare të vitit 2019 dhe luftën 2023–2024. Por presioni është rritur ndjeshëm pas 2 marsit 2026, për shkak të sulmeve izraelite dhe zhvendosjes masive të popullsisë.

Shkatërrimi i sistemit shëndetësor ka nxitur gjithashtu zhvendosje të mëtejshme, pasi shumë profesionistë besojnë se kjo është pjesë e një strategjie më të gjerë për ta bërë jugun e Libanit të pabanueshëm.

“Nuk mund të jetosh në një vend pa kujdes bazë mjekësor… tani kemi mbi një milion njerëz shtesë që kanë nevojë për sistemin shëndetësor,” tha një mjek në Bejrut.

Model i vrasjes së punonjësve shëndetësorë

Numri i madh i të zhvendosurve ka rritur ndjeshëm presionin mbi spitalet, me rritje të madhe të rasteve emergjente.

Në Nabatieh, një nga zonat më të goditura, shumë pacientë që kanë nevojë për trajtime si kimioterapia apo dializa janë transferuar në veri.

Sulmet direkte ndaj sistemit shëndetësor përfshijnë edhe taktika si goditjet e dyfishta – një sulm fillestar dhe një tjetër pas mbërritjes së ekipeve të shpëtimit.

Vetëm më 28 mars, sipas OBSH-së, nëntë paramedikë u vranë dhe shtatë u plagosën në pesë sulme të ndryshme. Në total, mbi 270 punonjës shëndetësorë janë vrarë nga sulmet izraelite në Liban që nga fundi i vitit 2023.

Organizata Human Rights Watch ka dokumentuar “sulme të përsëritura dhe të dukshme të qëllimshme” ndaj punonjësve shëndetësorë.

Sipas ligjit ndërkombëtar humanitar, punonjësit dhe objektet mjekësore duhet të mbrohen. Sulmet ndaj tyre janë cilësuar si krime të mundshme lufte.

Ekspertët theksojnë se sulmet ndaj spitaleve janë bërë gjithnjë e më të zakonshme në konfliktet moderne, nga Iraku dhe Siria deri në Gaza dhe tani Libani.

Mosndëshkimi dhe pasojat afatgjata

Ekspertët paralajmërojnë se sulmet ka gjasa të vazhdojnë për aq kohë sa mungon përgjegjësia ndërkombëtare.

“Ka pasur mosndëshkim të vazhdueshëm dhe mungesë totale llogaridhënieje,” tha një studiues i Human Rights Watch, duke kërkuar hetime nga Gjykata Penale Ndërkombëtare.

Ndërkohë, profesionistët e shëndetësisë kërkojnë mbështetje ndërkombëtare dhe armëpushim urgjent.

“Duhet të respektohet ligji ndërkombëtar dhe të mbrohen ekipet mjekësore,” tha drejtori i një spitali në jug të Libanit. /Al Jazeera/