“Na zhveshën lakuriq”: I burgosuri jemenas rrëfen torturat në një burg të drejtuar nga Emiratet e Bashkuara Arabe

Nga: AbdulHakim Helal-AlJazeera

Kanë kaluar më shumë se gjashtë vjet që kur Ali Hassan Ali Bakhtiyan u lirua nga një burg sekret në guvernatoratin Hadramout, në lindje të Jemenit, por ai nuk mund t’i harrojë tmerret që përjetoi gjatë më shumë se dy viteve në paraburgim.

“Ishte një përvojë shumë e hidhur dhe jashtëzakonisht e dhimbshme,” tha 39-vjeçari, duke shtuar se ishte mbajtur në burgun sekret të drejtuar nga Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA) dhe forcat lokale jemene të quajtura Forcat Elite Hadrami (HEF), brenda Pallatit Presidencial të Hadramoutit.

“Më zhveshën lakuriq dhe përdorën ujë të ftohtë. Fillimisht u mora në pyetje nga anëtarë të Forcave Elite Hadrami, pastaj më dorëzuan te oficerët emiratas,” i tha Ali Al Jazeera-s në telefon, duke sqaruar se ishte ndaluar dy herë – fillimisht në vitin 2016 dhe më pas sërish në vitin 2017.

Sipas Aliut, burgu nuk ishte i përshtatshëm as për kafshët. “Dhoma të mbyllura e të errëta, duart e lidhura dhe sytë e mbuluar. Kalonin 20 ditë pa pasur mundësi të pastroje trupin. Përdornin torturë fizike dhe trupore, izolim të vetmuar disa herë, rrahje të përsëritura,” kujton ai.

39-vjeçari thotë se u ndalua për herë të parë pas një shpërthimi bombe në Hadramout. “U akuzova padrejtësisht se isha anëtar i Partisë Islah,” tha ai, duke mohuar çdo lidhje me këtë parti, e cila është partia kryesore opozitare në Jemen. Nën ombrellën e saj përfshihet edhe Vëllazëria Myslimane e vendit.

“Nuk kam asnjë përkatësi me ndonjë parti politike. Madje edhe hetuesi më vonë më tha: ‘Nuk kam asgjë kundër teje, por emiratasit të donin ty’,” shtoi Aliu.

Në vitin 2019, ai u transferua në burgun qendror të Hadramoutit dhe doli para një gjyqtari, pas së cilës u lirua pa asnjë akuzë.

Burgjet sekrete të EBA-së

Rasti i Aliut dhe i shumë të burgosurve të tjerë ka dalë sërish në vëmendje pasi guvernatori i Hadramoutit, Salem al-Khanbashi, njoftoi të hënën zbulimin e “burgjeve sekrete në vendet ku ishin të stacionuara forcat e EBA-së”.

Guvernatori “shprehu keqardhjen për atë që u gjet brenda bazave dhe kampeve të EBA-së – veçanërisht në afërsi të Aeroportit Ndërkombëtar Rayyan – pajisje dhe materiale që nuk lidhen me ushtri të rregullta, përfshirë eksplozivë, detonatorë dhe përbërës të rrezikshëm që zakonisht përdoren nga grupe terroriste, si dhe zbulimin e burgjeve sekrete në vendet e dislokimit të këtyre forcave,” sipas Agjencisë Shtetërore të Lajmeve të Jemenit (SABA).

Forcat e EBA-së u tërhoqën nga Jemeni më 3 janar, pasi kryetari i Këshillit Presidencial të Udhëheqjes (PLC), Rashad al-Alimi, anuloi një marrëveshje të përbashkët mbrojtjeje me Abu Dhabin dhe u kërkoi forcave të EBA-së të largoheshin brenda 24 orëve.

Kjo ndodhi pasi forcat e Këshillit Tranzitor Jugor (STC), të mbështetura nga EBA-ja, morën kontrollin e provincave Hadramout dhe al-Mahrah në fillim të dhjetorit. Kontrolli i STC-së mbi Hadramoutin, që kufizohet me Arabinë Saudite, u pa nga Rijadi si kërcënim për sigurinë kombëtare.

Forcat e koalicionit të udhëhequr nga Arabia Saudite bombarduan Mukallan, kryeqytetin e Hadramoutit, duke synuar atë që Rijadi e përshkroi si një ngarkesë armësh të lidhur me EBA-në dhe të destinuar për STC-në. Së shpejti, forcat qeveritare, të mbështetura nga koalicioni saudit, rimorën dy provincat në fillim të janarit, duke shkaktuar kolapsin e STC-së. EBA-ja mohoi se kishte furnizuar separatistët jugorë me armë.

Zëvendësguvernatori i Hadramoutit, al-Jilani, i tha Al Jazeera-s se ishin “identifikuar katër vende të paligjshme ndalimi” të lidhura me forcat e EBA-së në këtë guvernatorat.

“Këto praktika janë shkelje flagrante e Kushtetutës së Jemenit, e ligjeve në fuqi dhe e të gjitha kartave dhe marrëveshjeve ndërkombëtare e humanitare që kriminalizojnë ndalimin jashtë kornizës gjyqësore,” tha ai, duke shtuar se autoritetet lokale do të kryejnë hetime gjithëpërfshirëse dhe transparente dhe do të dëgjojnë dëshmitë e viktimave dhe dëshmitarëve për të mbledhur prova dhe për t’i vënë përgjegjësit para drejtësisë.

Ndërkohë, Ministria e Mbrojtjes e EBA-së lëshoi një deklaratë duke i mohuar kategorikisht akuzat, duke i përshkruar ato si “akuza dhe pretendime të rreme e mashtruese, të pambështetura në prova apo fakte”.

“Këto akuza janë përpjekje për të mashtruar opinionin publik dhe për të njollosur forcat e armatosura të Emirateve të Bashkuara Arabe,” thuhej në deklaratë.

Pamje tronditëse

Komisioni Kombëtar për Hetimin e Shkeljeve të Pretenduara të të Drejtave të Njeriut (NCIAVHR) është ngarkuar të hetojë rastet e torturës në burgje. Zyrtarë të këtij institucioni kanë vizituar burgjet dhe po bisedojnë me viktimat.

“Qendrat sekrete të ndalimit ndodheshin në institucione shtetërore dhe objekte shërbimi, si Aeroporti al-Rayyan [në Mukalla], Pallati Republikan, Porti al-Dhabba dhe burgu qendror i njohur si ‘Burgu al-Manoura’,” i tha Al Jazeera-s anëtarja e komisionit, Ishraq al-Maqtari, duke shtuar se forcat emirate i kishin shndërruar këto në qendra private dhe sekrete ndalimi pas disa modifikimeve çnjerëzore.

“Shumica e modifikimeve përfshinin ndërtimin e dhomave shumë të vogla, jashtëzakonisht të ngushta dhe të papërshtatshme për ndalim njerëzor; disa larg jetës publike në shkretëtirë dhe disa të ndërtuara nën tokë,” tha ajo.

Al-Maqtari shtoi se qendrat e ndalimit ishin ndërtuar me “specifikime ndëshkuese, të tilla që i ndaluari nuk mund të qëndronte në këmbë as për periudha të shkurtra, e lëre më të ulej apo të flinte”.

“Disa dhoma përdoreshin gjithashtu si presa për torturë, ku një person mbahej për periudha shumë të gjata, edhe pse ishin të papërshtatshme për të qëndruar qoftë edhe disa orë,” i tha ajo Al Jazeera-s.

Drejtësi dhe llogaridhënie

Që nga tërheqja e forcave të EBA-së, janë mbajtur rregullisht protesta që kërkojnë zbulimin e fatit të qindra personave të rrëmbyer dhe të zhdukur me forcë në burgjet e EBA-së, veçanërisht në kryeqytetin e përkohshëm, Aden.

NCIAVHR ka njoftuar se do të shkojë edhe në guvernatorate të tjera ku janë raportuar qendra sekrete ndalimi, përfshirë arkipelagun Socotra, Aden, Lahj, Taiz dhe al-Hodeidah.

Anëtarja e NCIAVHR-së, al-Maqtari, e cila është takuar me viktimat dhe familjet e tyre, thotë se “ata kërkuan domosdoshmërinë e vënies para përgjegjësisë të institucioneve dhe individëve që i ndaluan dhe i torturuan, si dhe rikthimin e dinjitetit të tyre dhe kompensimin për torturat e tmerrshme, çnjerëzore dhe poshtërimet që përjetuan”.