Fermerët në Gaza rrezikojnë jetën nga plumbat izraelitë për t’i kthyer arat e tyre në jetë

Sapo “armëpushimi” në Gaza nisi në tetor, fermeri palestinez Mohammed al-Slakhy dhe familja e tij u drejtuan menjëherë drejt tokave të tyre në zonën Zeitoun të qytetit të Gazës.

Pas më shumë se dy vitesh lufte shkatërrimtare të Izraelit në Gaza – dhe pavarësisht sulmeve të vazhdueshme izraelite – më në fund ishte mjaftueshëm e sigurt për t’u kthyer dhe për të provuar rindërtimin dhe rikthimin e jetës në ara.

Mohammedi dhe familja e tij kaluan muaj të tërë duke pastruar rrënojat nga toka dhe nga ajo që kishte mbetur prej serrave të tyre, të cilat ishin rrafshuar gjatë luftimeve, ashtu si shumë ndërtesa të tjera në Gaza.

Me burime shumë të kufizuara, ata përgatitën tokën dhe mbollën kulturën e parë të kungullit të njomë, me shpresën se do ta korrnin në fillim të pranverës.

Por edhe kjo përpjekje minimale për t’i rikthyer jetën tokës familjare nuk është pa rrezik. Siç shpjegon Mohammedi, sa herë që shkon të kujdeset për arën, ai rrezikon jetën. Vetëm disa qindra metra më tej ndodhen tanke izraelite, dhe zhurma e plumbave që kalojnë është e zakonshme.

Para luftës, ferma e Mohammedit prodhonte sasi të mëdha perimesh.

“Bujqësinë e kam mësuar nga babai dhe gjyshi,” i tha ai Al Jazeera-s. “Ferma jonë prodhonte kultura të bollshme dhe me cilësi të lartë për tregun lokal dhe për eksport në Bregun Perëndimor [të pushtuar] dhe jashtë vendit. Tani gjithçka që kishim është shkatërruar nga lufta.”

E rrafshuar me tokë

Më shumë se tre hektarë sera të Mohammedit janë rrafshuar plotësisht. Shkatërrimi përfshiu edhe të gjithë rrjetin e ujitjes, nëntë puset e tij, dy sisteme energjie diellore dhe dy impiante desalinizimi.

Humbjet e tij pasqyrojnë dëmet e mëdha në sektorin bujqësor të Gazës. Sipas një raporti të korrikut 2025 nga Organizata e Kombeve të Bashkuara për Ushqimin dhe Bujqësinë (FAO), më shumë se 80 për qind e tokës së punueshme është dëmtuar dhe më pak se 5 për qind mbetet e disponueshme për kultivim.

Edhe me “armëpushimin”, humbjet nuk kanë ndalur për fermerët, ndërsa Izraeli zgjeron të ashtuquajturën zonë tampon ku janë të vendosura forcat e tij.

Shumë palestinezë druajnë se tokat bujqësore të Gazës mund të merren me forcë nëse zona tampon bëhet e përhershme. Planet e publikuara si pjesë e planit “Board of Peace” të presidentit amerikan Donald Trump për Gazën tregojnë zhdukjen e shumë zonave bujqësore.

Zgjerimi i zonës tampon

Izraeli kontrollon ende rreth 58 për qind të Rripit të Gazës, duke e quajtur zonë sigurie në lindje, veri dhe jug të territorit. Pjesa më e madhe e kësaj zone përbëhet nga toka bujqësore palestineze.

Mohammedi ka mundur të rikthehet vetëm në një hektar nga mbi 22 hektarë tokë që familja e tij kultivonte para luftës. 21 hektarët e tjerë ndodhen brenda zonës tampon izraelite dhe ai nuk ka qasje në to.

Ky hektar i vetëm ndodhet rreth 200 metra nga “vija e verdhë” që shënon kufirin me zonën tampon. Ai thotë se tanket izraelite afrohen shpesh dhe hapin zjarr në mënyrë të rastësishme.

Një incident i tillë ndodhi më 12 shkurt, kur tanket izraelite hynë në rrugën Salah al-Din dhe hapën zjarr. Dy palestinezë u vranë dhe të paktën katër u plagosën. Mohammedi ndodhej në arën e tij, pranë tankeve.

“Po punonim në arë kur papritur një tank u afrua dhe hapi zjarr drejt nesh. U detyrova të fshihesha pas një ndërtese të shkatërruar dhe prita më shumë se një orë e gjysmë para se të arratisesha drejt perëndimit,” tha ai.

Rreziqet janë të njëjta edhe në Gazën qendrore, ku 75-vjeçari Eid al-Taaban është gjithnjë e më i shqetësuar.

Toka e tij në Deir el-Balah ndodhet rreth 300 metra nga vija e verdhë dhe zonat nën kontroll izraelit.

“Mbollëm patëllxhanë në një fushë të hapur pas armëpushimit. Tani nuk mund të shkojmë t’i korrim për shkak të zgjerimit të zonës tampon,” tha Eid.

“Zhurma e mitralozëve të rëndë izraelitë dëgjohet çdo ditë në zonën tonë. Sa herë që djemtë e mi shkojnë të ujitin serrat, unë vetëm lutem që të kthehen gjallë,” shtoi ai.

Më 6 shkurt, agjencia palestineze e lajmeve Wafa raportoi se ushtria izraelite vrau fermerin Khaled Baraka ndërsa punonte në tokën e tij në lindje të Deir el-Balah. Ai ishte fqinj dhe mik i Eidit.

Bllokada izraelite

Sipas fermerëve palestinezë, bllokada izraelite është një nga sfidat më të mëdha për rikthimin e tokave bujqësore.

Që nga 7 tetori 2023, Izraeli ka penguar hyrjen e pajisjeve dhe materialeve bujqësore si fara, pesticide, plehra, rrjete ujitjeje apo traktorë.

Kjo ka krijuar mungesa të mëdha, ndërsa çmimet janë rritur ndjeshëm. Edhe kur materialet sigurohen, ato nuk garantojnë sukses.

Eid tha se kishte mbjellë domate në sera për pranverë, duke paguar shtrenjtë për farat dhe plehrat. Pas 90 ditësh kujdesi, kultura u shkatërrua sepse pesticidet dhe plehrat rezultuan të paefektshme, dhe ai u detyrua të mbillte sërish.

Vështirësi në treg

Gjendja ekonomike në Gaza e bën të vështirë edhe shitjen e prodhimeve.

“Edhe kur arrijmë ta mbajmë gjallë kulturën dhe ta korrim, nuk e dimë nëse do ta shesim,” tha Eid.

Tregtari me shumicë Waleed Miqdad tha se autoritetet izraelite ndonjëherë mbyllin kalimet kufitare, e herë të tjera e mbushin tregun me mallra, duke shkaktuar humbje për fermerët palestinezë.

Produktet izraelite shpesh janë më të lira, ndërsa shumë banorë të Gazës nuk kanë mundësi të zgjedhin mallra më të shtrenjta vendase.

“Isha i detyruar të shisja sasi të mëdha nën koston e prodhimit për shkak të konkurrencës nga mallrat e importuara,” tha Mohammedi. “Duhej të shisja me humbje ose të shihja prodhimin të kalbej. Dhe sigurisht, nuk kemi marrë asnjë kompensim apo mbështetje.”

Pavarësisht sfidave, fermerët mbeten të vendosur.

“Bujqësia është jeta dhe burimi ynë i jetesës,” tha Mohammedi. “Është pjesë e rëndësishme e identitetit tonë palestinez. Pavarësisht shkatërrimit dhe rrezikut, do të qëndrojmë në tokën tonë dhe do të rimbjellim çdo pëllëmbë që mund të arrijmë. Fëmijët tanë do të vazhdojnë pas nesh.”

Për Eidin, bujqësia është vazhdim i trashëgimisë së paraardhësve të tij.

“Jam 75 vjeç dhe ende punoj çdo ditë në ara,” tha ai. “Gjyshi im ishte fermer në qytetin tonë Beersheba para Nakbës së vitit 1948. Ai ia mësoi babait tim, babai ma mësoi mua, dhe sot unë po ua mësoj nipërve të mi. Dashuria për tokën dhe bujqësinë kalon brez pas brezi dhe nuk mund të na merret kurrë.” /Al Jazeera/