Cilat vende kanë nënshkruar marrëveshjet më të mëdha me Izraelin në vitin 2025?

Izraeli nënshkroi një numër rekord marrëveshjesh shumë miliardë dollarëshe në sektorët e gazit, teknologjisë dhe ushtrisë gjatë vitit 2025.

Një nga marrëveshjet më të spikatura u arrit në dhjetor, kur kryeministri Netanyahu miratoi marrëveshjen më të madhe energjetike në historinë e Izraelit. Kontrata parashikon furnizimin e Egjiptit me gaz në vlerë deri në 35 miliardë dollarë deri në vitin 2040, nga fusha Leviathan, duke thelluar më tej varësinë energjetike të vendit të Afrikës Veriore nga Izraeli, në një kohë kur Egjipti po përballet me një krizë të vazhdueshme energjetike.

Egjipti, i cili vendosi marrëdhënie diplomatike me Izraelin në vitin 1979, deklaroi se marrëveshja është një aranzhim “thjesht komercial” dhe se nuk ka “dimensione politike”, veçanërisht në një klimë zemërimi publik në rritje për shkak të gjenocidit të vazhdueshëm të Izraelit në Gaza.

Izraeli ka nënshkruar gjithashtu disa marrëveshje rekord shumë miliardë dollarëshe në sektorët e teknologjisë dhe ushtrisë gjatë vitit 2025, duke përfituar kryesisht nga shitja e pajisjeve ushtarake dhe të mbikëqyrjes që janë “testuar në luftë” në Palestinë dhe në mbarë rajonin.

Gjiganti amerikan i teknologjisë Google (Alphabet) po finalizon blerjen prej 32 miliardë dollarësh të kompanisë së sigurisë kibernetike Wiz, ndërsa Nvidia është angazhuar me 1.5 miliardë dollarë për të ngritur qendrën më të madhe të të dhënave për inteligjencë artificiale (AI) në Izrael, e cila do të jetë e vendosur rreth 30 kilometra nga Haifa.

Në Europë, marrëveshja prej 6.5 miliardë dollarësh e Izraelit me Gjermaninë për sistemin Arrow 3 përfshin një sistem të avancuar mbrojtës për interceptimin e raketave balistike me rreze të gjatë veprimi, duke e bërë atë eksportin më të madh ushtarak në historinë e Izraelit.

Në këtë artikull, Al Jazeera zbërthen disa nga marrëveshjet më të mëdha të bëra publike që Izraeli ka nënshkruar gjatë vitit 2025.

Disa nga marrëveshjet publike më të mëdha të nënshkruara me Izraelin në vitin 2025 përfshijnë:

• Marrëveshja prej 35 miliardë dollarësh me kompanitë energjetike egjiptiane: Një marrëveshje afatgjatë për eksportin e 130 miliardë metrave kub gaz natyror, e lidhur me fushën Leviathan, e cila do të zbatohet nga viti 2026 deri në vitin 2040. Kjo ishte marrëveshja publike më e madhe që Izraeli nënshkroi në vitin 2025.

• Marrëveshja prej 32 miliardë dollarësh me Alphabet: Kompania mëmë e Google, Alphabet, bleu firmën izraelite të sigurisë kibernetike Wiz, duke shënuar një nga marrëveshjet më të mëdha teknologjike në historinë e Izraelit. Blerja aktualisht është në pritje të një vendimi përfundimtar antitrust nga Komisioni Evropian, i cili pritet deri më 10 shkurt 2026.

• Marrëveshja prej 25 miliardë dollarësh me Palo Alto Networks: Palo Alto Networks njoftoi blerjen e CyberArk, një kompani izraelite e sigurisë kibernetike. Marrëveshja pritet të finalizohet në gjysmën e dytë të vitit 2026, në pritje të miratimeve rregullatore dhe të aksionarëve.

• Marrëveshja prej 3.1 miliardë dollarësh me Gjermaninë: Në dhjetor, Gjermania miratoi një zgjerim të konsiderueshëm prej 3.1 miliardë dollarësh të kontratës ekzistuese për sistemin e mbrojtjes raketore Arrow 3, duke e çuar vlerën totale të marrëveshjes në 6.5 miliardë dollarë dhe duke e bërë atë marrëveshjen më të madhe të eksportit ushtarak në historinë e Izraelit.

• Marrëveshja prej 3 miliardë dollarësh me Xero: Në fund të vitit 2025, Xero, një kompani teknologjike me bazë në Zelandën e Re, e specializuar në softuerë kontabiliteti të bazuar në cloud, bleu kompaninë izraelite fintech Melio, duke e bërë këtë blerjen më të madhe jashtë vendit në historinë e Zelandës së Re.

• Marrëveshja prej 2.6 miliardë dollarësh me Munich Re: Në mars, Munich Re, kompani shumëkombëshe gjermane e sigurimeve, bleu kompaninë Next Insurance, e themeluar nga izraelitë.

• Marrëveshja prej 1.5 miliardë dollarësh me Nvidia: Në dhjetor 2025, Nvidia konfirmoi një investim prej 1.5 miliardë dollarësh për ngritjen e një qendre masive serverësh për inteligjencë artificiale (AI) në zonën industriale Mevo Carmel, në jug të Haifës. Kjo strukturë është projektuar për të strehuar procesorët e gjeneratës së ardhshme Blackwell AI të Nvidia-s dhe do të jetë qendra më e madhe e kërkimit dhe zhvillimit e kompanisë jashtë Shteteve të Bashkuara.

Cilat janë importet dhe eksportet kryesore të Izraelit?
Tregtia globale e Izraelit në vitin 2024 përbëhej nga 91.5 miliardë dollarë importe dhe 61.7 miliardë dollarë eksporte.

Disa nga importet kryesore të Izraelit përfshijnë:

• Makineri elektrike, pajisje elektronike dhe aparate mekanike, me vlerë rreth 19 miliardë dollarë

• Automjete, përfshirë makina, kamionë, autobusë dhe avionë, me vlerë rreth 10 miliardë dollarë

• Produkte kimike, përfshirë farmaceutikë, me vlerë 8 miliardë dollarë

• Produkte minerale, përfshirë naftë, qymyr dhe çimento, me vlerë 7 miliardë dollarë

• Gurë të çmuar dhe bizhuteri, përfshirë diamantë, me vlerë 4 miliardë dollarë

Disa nga eksportet kryesore të Izraelit përfshijnë:

• Makineri elektrike, pajisje elektronike dhe aparate mekanike, me vlerë rreth 18 miliardë dollarë

• Produkte kimike, përfshirë farmaceutikë, me vlerë 10 miliardë dollarë

• Gurë të çmuar dhe bizhuteri, përfshirë diamantë të përpunuar, me vlerë 9 miliardë dollarë

• Pajisje optike, teknike dhe mjekësore, me vlerë 7 miliardë dollarë

• Produkte minerale, me vlerë 5 miliardë dollarë

Sektori elektronik i Izraelit është një nga motorët kryesorë të ekonomisë së eksportit, i udhëhequr nga aktorë të rëndësishëm si Intel, e cila operon fabrika të mëdha për prodhimin e çipave, si dhe kompani të tilla si Elbit Systems dhe Orbotech, të njohura për ekspertizën e tyre në elektronikën ushtarake dhe prodhimin e avancuar.

Izraeli është një eksportues kryesor i produkteve farmaceutike, i nxitur nga kompani si Teva Pharmaceuticals, një nga prodhuesit më të mëdhenj në botë të barnave gjenerike.

Ai është gjithashtu një lider global në tregtinë e diamantëve, duke importuar miliarda dollarë diamantë të papërpunuar, të cilët më pas priten, lustrohen dhe përpunohen në vend, përpara se të eksportohen. /Al Jazeera/