Bajram pa lodra: Kufizimet izraelite rrisin çmimet në Gaza

Para një tezge lodrash në tregun qendror al-Rimal në Qytetin e Gazës, Rania al-Saudi qëndron me dy vajzat e saj të vogla, e habitur nga çmimet jashtëzakonisht të larta të lodrave.

Rania u kishte premtuar vajzave se do t’u blinte dy kukulla për të festuar Bajramin, por çmimet e larta e bëjnë të pamundur përballimin e tyre.

Vajza e saj më e madhe, Razan gjashtëvjeçare, nuk i kuptonte shprehjet e shqetësuara të nënës së saj ndërsa ajo pyeste shitësin për çmimin e çdo lodre. Me çdo çmim që dëgjonte, Rania reagonte: “O Zot, sa shtrenjtë… më parë ishte shumë më lirë.”

Përballë këmbënguljes së vajzës, ajo iu lut shitësit t’i ulte çmimet, por ai kërkoi ndjesë duke thënë se nuk mundej, pasi furnizimi me lodra është bërë jashtëzakonisht i vështirë për shkak të kufizimeve izraelite për importin e mallrave në Gaza.

Rania nuk ishte e vetmja. Prindër dhe fëmijë të tjerë vinin vazhdimisht për të pyetur për lodrat, por askush nuk blinte. Në krizën aktuale ekonomike të shkaktuar nga lufta në Gaza, çmimet janë të papërballueshme.

Rania, 43 vjeç, është nga Shujayea në lindje të Gazës, por është zhvendosur nga lufta në pjesën perëndimore të qytetit. Ajo i tha Al Jazeera-s se kishte ardhur për të kërkuar lodra për t’u sjellë pak gëzim vajzave para festës, por dëshira e saj nuk u realizua.

“Çmimet janë jashtëzakonisht të larta dhe shitësit na thonë se lodrat nuk kanë hyrë në Gaza që nga fillimi i luftës. Por çfarë kanë bërë fëmijët tanë që ta meritojnë këtë?”

Ajo kujtoi lodrat e shumta që vajzat kishin para se shtëpia e tyre të shkatërrohej dhe si kujdesej që ato të kishin lodra për çdo rast dhe festë.

“Pushimet e Bajramit janë për gëzimin e fëmijëve, dhe ata lumturohen me lodra dhe argëtim. Por fëmijët tanë janë privuar nga gjithçka.”

Ndërsa fliste për Al Jazeera-n, Rania përpiqej të qetësonte vajzën e saj Lulwa, e cila nisi të qante kur kuptoi se nuk do ta merrte kukullën që dëshironte.

“Kjo kukull kushtonte jo më shumë se 15 shekel (5 dollarë) para luftës; tani kushton 60 shekel (20 dollarë),” tha ajo e zhgënjyer. “Kjo është diçka që nuk mund ta përballoj. Gjithçka është e shtrenjtë dhe e mbivlerësuar.”

Ajo shtoi se nuk kishte mundur t’u blinte as rroba të reja për Bajram, një traditë në botën myslimane.

“Vajzat e mia nuk do të jenë të lumtura këtë Bajram. Doja t’i kompensoja me kukulla, por edhe kjo është e pamundur.”

Gjatë luftës që nisi në tetor 2023, lodrat janë bërë të rralla, pasi bombardimet dhe zhvendosjet kanë bërë që shumica e fëmijëve t’i humbasin ose t’i lënë pas. Sipas Rania-s, fëmijët tani kalojnë kohën me lojëra të thjeshta në rrugë si kërcimi në katrorë, fshehja apo vizatimi në rërë.

“Por vajzat e mia gjithmonë kanë dëshiruar një kukull. Një herë u përpoqa t’ua bëj vetë, por nuk u pëlqeu.”

Rritja e çmimeve dhe ndikimi në treg

Shitësit thonë se nuk janë fajtorë për çmimet e larta.

Anwar al-Huwaity, që merret me këtë biznes prej 20 vitesh, tha se para luftës lodrat ishin të disponueshme kudo, ndërsa tani është shumë e vështirë t’i gjesh.

“Sot shkojmë nga një tregtar te tjetri duke kërkuar. Ndonjëherë gjejmë mall të ruajtur, por shitet deri në tre herë më shtrenjtë,” tha ai.

Shumica e lodrave nuk hyjnë përmes pikave zyrtare, por në sasi të kufizuara përmes rrugëve jozyrtare, duke i bërë shumë të vështira për t’u siguruar.

Kostoja e futjes së lodrave në Gaza është rritur ndjeshëm. Ndërmjetësit kërkojnë deri në 12,000 shekel (rreth 3,870 dollarë) për një ngarkesë të vogël, dhe nëse ajo konfiskohet, humbja bie mbi tregtarin.

“Ne i blejmë shtrenjtë, prandaj duhet t’i shesim shtrenjtë,” tha Anwar.

Sipas tij, çmimet janë rritur deri në 300 për qind krahasuar me periudhën para luftës. Dikur gjatë festave ai shiste deri në 10,000 dollarë mall, ndërsa tani mezi arrin 1,000 dollarë.

“Më e vështira është kur fëmijët kërkojnë lodra që prindërit nuk mund t’i blejnë,” tha ai. “Njerëzit mezi sigurojnë ushqimin.”

Ai shtoi se puna e tij ka kaluar nga sjellja e gëzimit te fëmijët në përballjen me zhgënjimin e tyre.

Kufizimet dhe mungesa e lodrave

Që nga fillimi i luftës në tetor 2023, tregtia është kufizuar rëndë për shkak të mbylljes së pikave tregtare nga Izraeli, sidomos pikës Karem Abu Salem (Kerem Shalom), hyrja kryesore e mallrave në Gaza.

Izraeli vendosi një bllokadë totale në Gaza në vitin 2023 dhe sërish për disa muaj në vitin 2025, duke çuar deri në shpalljen e urisë në veri të Gazës.

Edhe pse situata është përmirësuar disi pas armëpushimit në tetor, sulmet vazhdojnë dhe hyrja e mallrave jo esenciale, përfshirë lodrat, mbetet shumë e kufizuar.

Edhe pse nuk ka një ndalim zyrtar për lodrat, kufizimet administrative dhe prioriteti për ndihmat humanitare e bëjnë pothuajse të pamundur hyrjen e tyre.

Pranë tezges së Anwarit, një tjetër shitës, Ahmed Ziara, tha se shumica e lodrave janë stok i vjetër në Gaza dhe shiten shtrenjtë për shkak të mungesës.

Një makinë e vogël lodër që kushtonte 40 shekel tani kushton 150, një top nga 3 në 30 shekel, ndërsa kukullat kushtojnë mbi 70 shekel.

“Ndonjëherë detyrohemi të shesim më lirë për të hequr mallin, por zakonisht duhet të rrisim çmimet,” tha ai.

Ai shtoi se nëse kushtet përmirësohen dhe lodrat hyjnë normalisht, çmimet do të bien dhe fëmijët do të mund ta shijojnë festën si më parë.

“Edhe pse është e vështirë, ne duam t’u sjellim gëzim fëmijëve, qoftë edhe për pak kohë,” përfundoi ai. /Al Jazeera/