Ushtria e Sudanit rimerr kontrollin e pallatit presidencial pas dy vitesh kapje nga rebelët

Ushtria e Sudanit ka marrë plotësisht kontrollin e pallatit presidencial në Khartum, dy vjet pasi ai u pushtua nga Forcat e Mbështetjes së Shpejtë (RSF), një grup paraushtarak.

Pas avancimeve drejt ndërtesës pranë Lumit Blu gjatë ditëve të fundit, qeveria e lidhur me ushtrinë njoftoi marrjen e saj në kontroll të premten.

“Sot flamuri është ngritur, pallati është rikthyer dhe udhëtimi vazhdon deri në fitoren e plotë,” shkroi në platformën X ministri i informacionit i Sudanit, Khaled al-Aiser.

Pamjet e publikuara në rrjetet sociale tregonin trupa të armatosura duke festuar brenda kompleksit të pallatit.

Historia e pushtimit të pallatit

RSF mori nën kontroll kompleksin e pallatit dhe pjesë të mëdha të kryeqytetit në prill të vitit 2023, kur filloi lufta e saj me ushtrinë sudaneze.

Ky zhvillim e detyroi qeverinë, e cila drejtohet nga kreu i ushtrisë, Abdel Fattah al-Burhan, të largohej drejt Port Sudanit, në bregdetin e Detit të Kuq.

Kompleksi i pallatit presidencial përfshin dy ndërtesa:

• Pallatin republikan origjinal, i ndërtuar nga otomanët dhe egjiptianët në vitin 1825,
• Një strukturë shumë më e madhe, e ndërtuar në vitin 2015 nga ish-kreu i shtetit, Omar al-Bashir.

Ndërtesa e vjetër ka një simbolikë të madhe historike. Në vitin 1885, ndjekësit e Muhammad Ahmad bin Abd Allah ekzekutuan gjeneral-majorin britanik Charles George Gordon në shkallët e pallatit republikan.

Vrasja e “Gordon Pashait” dhe rënia e Khartumit shënuan fundin e sundimit osmano-egjiptian në Sudan.

Të dy ndërtesat, si e reja ashtu edhe e vjetra, u dëmtuan në fillim të luftimeve dy vite më parë.

Fitoret e reja të ushtrisë sudaneze

Të premten, ushtria njoftoi se kishte marrë gjithashtu kontrollin e ministrive dhe ndërtesave të tjera kryesore në qendër të Khartumit.

Sipas Jihad Mashamoun, një studiues dhe analist politik sudanez, fitorja në pallat hap rrugën për avancime të tjera të ushtrisë në kryeqytet dhe e inkurajon atë të delegojë konfliktin në Darfur tek lëvizjet e armatosura aleate.

Mashamoun i tha Middle East Eye se kjo fitore i mundëson gjithashtu qeverisë de-facto të Burhanit të imponohet si qeveria legjitime e Sudanit në arenën ndërkombëtare.

Sulmi me dron

Një burim nga ushtria sudaneze i tha AFP-së se disa orë pas rikthimit të kontrollit, një sulm me dron i RSF-së mbi pallat vrau tre gazetarë.

Gazetarët po raportonin për televizionin shtetëror sudanez kur droni sulmoi zonën.

Nga ana tjetër, RSF tha se ende ndodhet pranë pallatit dhe se beteja “nuk ka përfunduar”.

Lufta për kontrollin e Sudanit

Ushtria sudaneze ka bërë përparime të rëndësishme në qendër të vendit muajt e fundit, duke rimarrë territore nga forcat paraushtarake.

Megjithatë, RSF ka forcuar kontrollin e saj mbi rajonin perëndimor të Darfurit, ku është akuzuar për gjenocid.

Një raport i publikuar vitin e kaluar nga Qendra Raoul Wallenberg përfundoi se në Darfur po zhvillohet një gjenocid kundër grupeve jo-arabe nga RSF dhe milicitë e saj aleate.

Shtetet e Bashkuara gjithashtu e kanë akuzuar RSF-në për gjenocid dhe kanë vendosur sanksione ndaj liderit të saj, Mohamed Hamdan Dagalo (i njohur si Hemeti). Sanksione janë vendosur edhe ndaj Burhanit.

Muajin e kaluar, udhëheqësit e RSF-së u takuan në Kenia për të shpallur krijimin e një qeverie paralele, që raportohet se mbështetet nga Emiratet e Bashkuara Arabe.

Pasojat politike

Sipas Mashamoun, përparimet e ushtrisë në Khartum do të minojnë mbështetjen politike për RSF-në, veçanërisht nga partitë që kishin nënshkruar kartën për krijimin e qeverisë paralele.

Gjithashtu, do ta bëjë më të vështirë për RSF-në të imponohet si një palë e barabartë në çdo periudhë tranzicioni politik.

Ka shqetësime se krijimi i një qeverie rivale mund ta çojë Sudanin drejt një situate të ngjashme me atë të Libisë, ku vendi mund të ndahet në dy ose më shumë entitete të veçanta.

Lufta dyvjeçare ka zhvendosur mbi 10 milionë njerëz dhe ka lënë më shumë se 12 milionë të tjerë në një gjendje të rëndë pasigurie ushqimore. Mijëra persona janë vrarë.