Egjipti i bën presion Al-Azhar-it të mbështesë Emiratet kundër Iranit, thonë burimet

Presidenca e Egjiptit i ka bërë presion Al-Azhar, autoritetit kryesor të islamit sunit, që të mbështesë publikisht Emiratet e Bashkuara Arabe dhe shtetet e tjera të Gjirit në përballjen e tyre me Iranin, bëjnë të ditur burime të sigurisë dhe burime pranë imamit të madh të institucionit.

Institucioni me seli në Kajro ka lëshuar katër deklarata që nga fillimi i luftës aktuale, përfshirë një që dënonte sulmet iraniane ndaj Emirateve si “agresion i Republikës Islamike të Iranit kundër fqinjit të saj mysliman, Emiratet e Bashkuara Arabe”.

Në asnjë nga deklaratat e tij, Al-Azhar nuk ka dënuar sulmet amerikane apo izraelite ndaj Iranit, një ndryshim nga qëndrimi i vitit të kaluar, kur e përshkroi atë konflikt si “agresion i entitetit pushtues kundër Republikës Islamike të Iranit”.

Qëndrimi i mëhershëm kishte zemëruar Emiratet, thonë burimet, ndonëse territori i Gjirit atëherë nuk ishte sulmuar. Gazeta emirate Al-Khaleej kritikoi në atë kohë qëndrimin e imamit të madh Ahmed al-Tayeb.

Në fillim të luftës aktuale, agjencitë shtetërore kërkuan që Al-Azhar të rreshtohej qartë me shtetet e Gjirit dhe të shmangte çdo përmendje të sulmeve amerikane dhe izraelite, thanë burime nga udhëheqja e institucionit për Middle East Eye.

“U tha qartë dhe drejtpërdrejt nga presidenca se ekzistojnë interesa të mëdha me shtetet e Gjirit dhe SHBA-në që nuk mund t’i sakrifikojmë në kushtet aktuale ekonomike, se ajo që ndodhi në Gaza nuk duhet të përsëritet dhe se Al-Azhar do të mbante përgjegjësi për egjiptianët që humbin vendet e punës në Gjirin nëse merr një qëndrim të kundërt,” tha një burim.

E njëjta qasje ishte përdorur edhe vitin e kaluar për ta detyruar Al-Azhar të tërhiqte një deklaratë që kërkonte veprim global për urinë në Gaza, shtuan burimet.

Atëherë, shteti kishte kërcënuar se do ta fajësonte institucionin për pengimin e armëpushimit dhe bllokimin e hyrjes së ndihmave humanitare.

Zyrtarë nga shtetet e Gjirit kishin vizituar Tayeb-in dhe kishin paraqitur vlerësime për dëmet që kishin pësuar vendet e tyre, të cilat sipas burimeve ishin “shumë të ekzagjeruara”.

Katër deklaratat e lëshuara nga Al-Azhar janë:

• Deklarata e parë, më 2 mars, kërkonte ndalimin e menjëhershëm të luftës, fundin e gjakderdhjes dhe refuzimin e shkeljes së sovranitetit të shteteve arabe, pa e përmendur Iranin.
• Deklarata e dytë, më 17 mars, dënoi “sulmet e pajustifikuara” të Iranit ndaj Emirateve, Bahreinit, Katarit, Kuvajtit, Arabisë Saudite dhe Omanit, si dhe ndaj Jordanisë, Irakut, Turqisë dhe Azerbajxhanit.
• Deklarata e tretë, më 9 prill, paralajmëroi kundër “entitetit pushtues” (term për Izraelin), duke akuzuar për përpjekje për përshkallëzim, por pa përmendur sulmet ndaj Iranit.
• Deklarata e katërt, më 5 maj, dënoi “agresionin e Republikës Islamike të Iranit kundër fqinjit të saj mysliman, Emirateve të Bashkuara Arabe”.

Burime pranë presidencës egjiptiane thanë se Al-Azhar është pjesë e aparatit shtetëror dhe se unifikimi i qëndrimit të tij është i lidhur me interesat kombëtare ndaj shteteve të Gjirit, të cilat po e ndjekin nga afër këtë çështje.

Lidhjet e ngushta personale mes presidentit egjiptian Abdel Fattah el-Sisi dhe homologut të tij në Emirate, si dhe interesat ekonomike të Egjiptit në Abu Dabi, e bënin të domosdoshme që Al-Azhar të dënonte në mënyrë të qartë sulmet iraniane, shtuan burimet.

Middle East Eye nuk mundi të verifikojë në mënyrë të pavarur këto pretendime, ndërsa Al-Azhar dhe zyrat e presidentëve të Egjiptit dhe Emirateve nuk iu përgjigjën menjëherë kërkesave për koment.

Burimet shtuan se presionet e mëparshme nga shteti egjiptian dhe qeveritë e Gjirit nuk kishin arritur të ndryshonin qëndrimin e Al-Azhar ndaj fraksioneve të armatosura palestineze apo mbështetjes së tij për to.

Presidenti palestinez Mahmoud Abbas kishte kontaktuar drejtpërdrejt Tayeb-in, duke argumentuar se qëndrimi i Al-Azhar-it i shërbente organizatave jashtë strukturave legjitime palestineze, por kjo ishte refuzuar nga imami i madh, sipas burimeve.

Kriza kushtetuese e vitit 2019

Burime pranë Tayeb-it hodhën poshtë pretendimet se ndërmjetësimi i Emirateve në një krizë të vitit 2019 ka ndikuar në qëndrimin aktual të Al-Azhar-it.

Në atë kohë, mediat raportuan se presidenti Sisi po përpiqej ta largonte imamin e madh përmes ndryshimeve kushtetuese, ndërsa thuhej se ndërhyrja e ministrit të jashtëm të Emirateve Abdullah bin Zayed Al Nahyan kishte zgjidhur krizën.

Megjithatë, burimet nga Al-Azhar thanë se roli i Abu Dabit ishte ekzagjeruar. Sipas tyre, mbështetja reale për Tayeb-in kishte ardhur nga disa institucione shtetërore egjiptiane.

Këto institucione kishin nxjerrë në publik planet për largimin e tij pikërisht në momentin kur ai po nënshkruante Dokumentin për Vëllazërinë Njerëzore me Papa Françeskun, duke krijuar perceptimin se ai po ndëshkohej për hapjen ndaj dialogut ndërfetar.

Protesta shpërthyen në Luksor, vendlindjen e Tayeb-it, ndërsa reagimet nga vendet e Azisë Juglindore dhe liderët afrikanë ndikuan që Sisi të rishikonte qëndrimin e tij, duke rikthyer marrëdhëniet pas largimit të këshilltarëve që e kishin shtyrë drejt kësaj nisme. /MEE/