Kanadaja përjeton bum rekrutimesh ushtarake pas krizës së mbrojtjes

Për dekada me radhë, Kanadaja është konsideruar si një nga vendet më të prapambetura mes aleatëve perëndimorë sa i përket financimit të mbrojtjes, ndërsa vetëm dy vite më parë një ish-ministër i Mbrojtjes paralajmëronte se forcat e armatosura të vendit ndodheshin në një “spirale vdekjeprurëse” për shkak të mungesës së personelit dhe problemeve në rekrutim.

Megjithatë, ushtria kanadeze po përjeton aktualisht një rritje të paprecedentë të rekrutimit, duke arritur numrin më të lartë të anëtarësimeve të reja në 30 vitet e fundit dhe duke sinjalizuar një përmbysje të mundshme të krizës kronike të personelit që ka shoqëruar prej kohësh forcat e armatosura të vendit.

Rritja e rekrutimeve gjatë dy viteve të fundit vjen në një moment kur bota po përballet me konflikte të mëdha të armatosura dhe pasiguri gjeopolitike, ndërsa Kanadaja ka angazhuar miliarda dollarë për mbrojtjen pas viteve të mospërmbushjes së detyrimeve ndaj NATO-s.

Kjo periudhë përkon edhe me një rritje të pazakontë të ndjenjës nacionaliste në vend, e cila u nxit më tej pasi Presidenti amerikan Donald Trump e quajti Kanadanë “shteti i 51-të”, deklaratë që shumë kanadezë e konsideruan si kërcënim për sovranitetin e vendit nga aleati dhe fqinji i tij më i afërt.

Charlotte Duval-Lantoine, bashkëpunëtore në Canadian Global Affairs Institute dhe studiuese e kulturës ushtarake kanadeze, tha se megjithëse mund të ekzistojë një “efekt Trump” në rritjen e fundit të rekrutimeve, aplikimet për ushtri kishin nisur të shtoheshin që në vitin 2022, rreth kohës së pushtimit rus të Ukrainës.
“Kur njerëzit shohin se bota nuk është aq e sigurt dhe se vendi i tyre mund të jetë në rrezik, zakonisht shohim më shumë njerëz që bashkohen me ushtrinë”, tha ajo.

Sipas saj, konfliktet globale nuk janë i vetmi faktor që po nxit këtë rritje. Papunësia e lartë tek të rinjtë në Kanada, që në mars arriti në afro 14%, si dhe siguria në punë dhe pagat më të larta pas rritjes më të madhe të pagave për personelin ushtarak në një brez të tërë, të shpallur nga kryeministri Mark Carney, kanë ndikuar gjithashtu.
Që prej marrjes së detyrës vitin e kaluar, Carney e ka vendosur ushtrinë në qendër të politikave të qeverisë së tij, duke prezantuar një plan që ai e ka cilësuar “ambicioz” për modernizimin dhe zgjerimin e shpejtë të Forcave të Armatosura Kanadeze.

Në mars, ai njoftoi se Kanadaja kishte arritur zyrtarisht objektivin e NATO-s për të shpenzuar 2% të Prodhimit të Brendshëm Bruto për mbrojtjen për herë të parë që nga fundi i viteve 1980. Shpenzimet arritën në mbi 63 miliardë dollarë kanadezë në një vit të vetëm. Carney iu bashkua gjithashtu zotimit të NATO-s për të rritur gradualisht shpenzimet e mbrojtjes deri në 5% të PBB-së deri në vitin 2035.

Kanadaja e arriti objektivin prej 2% duke rritur pagat e personelit ushtarak, duke premtuar blerje të pajisjeve të reja, përmirësim të bazave ekzistuese dhe ndërtim infrastrukture të re në Arktik.

Megjithatë, pavarësisht rritjes së rekrutimeve, analistët paralajmërojnë se ushtria kanadeze mbetet ende dukshëm pas aleatëve të saj dhe se do të duhet kohë që investimet të japin rezultat konkret.

Richard Shimooka, bashkëpunëtor i lartë në Macdonald-Laurier Institute, deklaroi se Forcat e Armatosura Kanadeze kanë aktualisht kapacitet për të dislokuar vetëm disa mijëra ushtarë dhe një numër të kufizuar avionësh luftarakë, ndërsa ushtria britanike mund të vendosë rreth 10 mijë trupa në rast nevoje.

“Gjendja e Forcave të Armatosura Kanadeze është aktualisht në një pikë shumë të ulët dhe do të duhen pesë deri në dhjetë vite për të parë një përmirësim real”, tha Shimooka.
Sipas tij, një nga arsyet kryesore është mbështetja historike e Kanadasë te SHBA-ja për mbrojtjen e saj.

Presidentë dhe zyrtarë amerikanë kanë ushtruar prej kohësh presion ndaj Kanadasë për të rritur shpenzimet ushtarake, ndërsa kritikët e kanë cilësuar vendin si një “shfrytëzuese” të mbrojtjes kolektive. Kryetari i Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA-së, Mike Johnson, deklaroi në vitin 2024 se Kanadaja “po i hipte bishtit të Amerikës”.

Edhe Trump e veçoi Kanadanë si një nga vendet me “pagues të ulët” të NATO-s, duke deklaruar në qershor të vitit të kaluar: “Kanadaja thotë: ‘Pse duhet të paguajmë ne kur Shtetet e Bashkuara do të na mbrojnë falas?’”

Sipas raportit të NATO-s të publikuar vitin e kaluar, Kanadaja vazhdon të mbetet ndër vendet me nivelin më të ulët të shpenzimeve ushtarake krahasuar me aleatë si SHBA-ja, Mbretëria e Bashkuar dhe Franca, edhe pas arritjes së objektivit prej 2%.

Ministri kanadez i Mbrojtjes, David McGuinty, deklaroi se vendi mund t’i arrijë objektivat e rekrutimit më herët nga sa ishte planifikuar. Ndërkohë, niveli i largimeve nga ushtria ka nisur të bjerë lehtë, pasi më parë ishte cilësuar si shkaku kryesor i “spirales vdekjeprurëse” nga ish-ministri i Mbrojtjes Bill Blair në vitin 2024.

Gjatë një operacioni të fundit për sovranitetin dhe sigurinë në Arktik, në territorin verior të Nunavutit, ushtarakët aktivë i thanë BBC-së se fondet e reja janë të mirëpritura dhe, në shumë raste, të vonuara prej kohësh.

“Jemi disa dekada prapa, por të paktën po përpiqemi të bëjmë gjëra tani”, deklaroi Alden Campbell, oficer i parë në Forcat Ajrore Mbretërore Kanadeze. Sipas tij, ndryshimet në strukturën e pagave kanë ndikuar pozitivisht në moralin e trupave, ashtu si edhe premtimet për pajisje të reja.

“Shpresoj të jem në një fazë të karrierës sime ku do të mund të përfitoj nga këto përditësime”, tha ai.

Në fund të prillit, ushtria kanadeze njoftoi se kishte regjistruar më shumë se 7 mijë anëtarë të rinj gjatë vitit të fundit fiskal, niveli më i lartë i rekrutimeve në tre dekada.

Kjo shifër përfaqëson vetëm një pjesë të numrit total të personave që kanë shprehur interes për t’u bashkuar me ushtrinë. Sipas të dhënave të Departamentit të Mbrojtjes Kombëtare të Kanadasë, të siguruara nga BBC, aplikimet e konfirmuara pothuajse u dyfishuan brenda një viti, duke kaluar nga 21,700 në 40,116 deri në muajin shkurt.

Këto shifra përfshijnë aplikantët që kanë dorëzuar dokumentacionin e kërkuar për të vërtetuar të drejtën për aplikim, ndërsa numri total i aplikimeve arriti në afro 100 mijë gjatë vitit të kaluar.

Në vitin 2019-2020, numri i aplikimeve ishte rreth 36 mijë.

Nënkoloneli Travis Haines deklaroi për BBC se rritja e rekrutimeve lidhet kryesisht me reduktimin e pengesave burokratike në procesin e aplikimit.

Forcat e Armatosura Kanadeze janë kritikuar prej kohësh për vonesat në shqyrtimin dhe pranimin e aplikantëve, ndërsa së fundmi kanë dixhitalizuar disa pjesë të procesit, përfshirë dorëzimin elektronik të dokumenteve, për të përshpejtuar procedurat.

“Interesi ka ekzistuar gjithmonë. Thjesht ishte e vështirë të kaloje nëpër sistem”, tha Haines.

Një tjetër ndryshim i rëndësishëm ka qenë hapja e aplikimeve edhe për banorët e përhershëm të Kanadasë dhe jo vetëm për shtetasit kanadezë, ndryshim që hyri në fuqi në vitin 2022. Shtetasit e huaj përbënin rreth 20% të rekrutëve të rinj gjatë vitit të kaluar.

Kanadaja po shqyrton tashmë një zgjerim të madh të ushtrisë, me plane për të arritur në 85,500 ushtarakë aktivë dhe deri në 300 mijë rezervistë.

Charlotte Duval-Lantoine tha se Kanadaja nuk kishte ndjekur një plan mobilizimi në këtë shkallë që prej vitit 2004, duke shtuar se lufta në Ukrainë ka treguar rëndësinë e fuqisë njerëzore në mbrojtje.

Sipas saj, Kanadaja, ashtu si aleatët e saj europianë, po përpiqet të përgatitet “për luftërat e së ardhmes duke analizuar luftën aktuale”.